Szumowo może poszczycić się unikatowym zabytkiem – zachowaną bóżnicą drewnianą z okresu międzywojennego. Zachowana do dzisiaj budowla powstała w 1933 r., a pierwotnie stała w Śniadowie, przy ulicy wychodzącej z północno-wschodniego narożnika rynku (d. ul. Bóżnicza), w miejscu bóżnicy spalonej w okresie pierwszej wojny światowej. Na zamówienie gminy żydowskiej w Śniadowie wykonał ją cieśla Jan Wojs ze wsi Duchny Nowe. W 1942 r. Żydzi śniadowscy zostali wymordowani, a synagoga zamieniona w magazyn zbożowy.

W samym Szumowie w okresie międzywojennym także istniała synagoga drewniana. W latach 40. XX w. opuszczony obiekt sprzedano rodzinie Wysockich ze Srebrnej, która dokonała rozbiórki, a następnie z pozyskanego materiału wzniosła budynki gospodarcze. Obecnie obiekty te już nie istnieją, zastąpione przez budowle murowane.

W 1946 r. gminna komisja do spraw mienia opuszczonego zdecydowała o sprzedaży obiektu w Śniadowie za 3 tys. zł proboszczowi z Szumowa ks. Eugeniuszowi Grodzkiemu. Budynek rozebrano i przewieziono na nowe miejsce. Jego ponowny montaż był dziełem majstra Franciszka Czartoryskiego, szalunek wykonał Dominik Radziejewski. W trakcie adaptacji na dom parafialny pozostawiono pierwotny kształt bryły, dodano natomiast otwory okienne i drzwiowe, odpowiadające nowemu podziałowi wnętrza.

Budynek drewniany, wykonany został w konstrukcji sumikowo-łątkowej. Na planie prostokąta, obecnie z wtórnym układem wnętrz. Ściany szalowane, deski układane na przylgę albo na dotyk, z ozdobnym profilowaniem po środku. Dach czterospadowy z półkolistymi lukarnami w połaciach, kryty blachą ocynkowaną. Stropy drewniane, płaskie; na odeskowaniu mata trzcinowa i cynk. Zachowały się oryginalne okna (m. in. dwuskrzydłowe z półkolistym nadświetlem), bliskie rozwiązaniom znanym z synagog w Kolnie i Ciechanowcu.

Obecnie budowla pełni funkcję domu parafialnego. Jest bardzo dobrze zachowana. 11.12.1987 została wpisana do rejestru zabytków pod nr A-314.

Nota bibliograficzna:

  • Karta Ewidencyjna Zabytków Architektury i Budownictwa, Ośrodek Dokumentacji Zabytków w Warszawie, nr 1568.
Drukuj