W zachowanej do dziś kamienicy, stojącej przy ul. Sienkiewicza 33 (dawnej ul. Ogrodowej 29), zbudowanej ok. 1903 r. mieścił się zakład fotograficzny, którego właścicielem – do 1942 r. był Adolf Ganiewski (Gancwol), fotograf, zasłużony siedlecki społecznik i filantrop.

Zakład Ganiewskiego działał w latach 1895-1980. Od sierpnia 1942 r. (data śmierci fotografa w obozie zagłady Treblinka II) do 1947 r. prowadziły go zatrudnione w początkach okupacji niemieckiej uczennice: Regina Tomaszewska i Ludmiła Gryszkiel (1940-1945), następnie od 1947 do 1980 r. Wacław Rudecki, początkowo jako dzierżawca, potem właściciel.

Atelier specjalizowało się w dużych zbiorowych portretach, portretach gabinetowych i wielokrotnych a także fotografiach architektury Siedlec, w tym tzw. „ulicówkach”.

Zakład prowadził także własną działalność poligraficzną; wykonywał pocztówki, odznaczające się wysoką jakością druku i klasą kartonu – dziś poszukiwane wśród kolekcjonerów. Najwięcej pocztówek wykonał w latach 1904-1914.

Do czasów II wojny światowej Adolf Ganiewski używał szklanych płyt opartych na żelatynowej warstwie uczulonej halogenkami srebra. W czasie wojny pracował na negatywach celuloidowych, łatwo ulegających zniszczeniu, dlatego z tego okresu w zasadzie nie zachowały się żadne zdjęcia.

W początkach II wojny światowej zakład fikcyjnie zatrudniał wiele młodych osób, zwłaszcza kobiet, by uchronić je przed wywozem na roboty przymusowe do Niemiec.

Po utworzeniu przez Niemców getta w Siedlcach w 1941 r.  Adolf Ganiewski został aresztowany i przesiedlony do getta. W czasie akcji likwidacyjnej getta został wywieziony przez Niemców do obozu zagłady Treblince II i tam zamordowany 25 sierpnia 1942 roku.

W sierpniu 2010 r. z inicjatywy wnuka fotografa – Jana Galinowskiego – na fasadzie domu i zakładu wmurowana została tablica pamiątkowa z napisem:

Adolf Ganiewski 1870-1942
Znakomity mistrz fotografii,
działacz społeczny, patriota polski.
Właściciel istniejącego dawniej w tym miejscu,
przez prawie 60 lat, zakładu fotograficznego.
Twórca ok. 1000 istniejących, wspaniałych fotografii,
upamiętniających miasto Siedlce i jego mieszkańców.
Zginął męczeńską śmiercią podczas wojny, wraz z żoną,
zamordowany w obozie zagłady w Treblince.
Cześć Jego pamięci

Obecnie (maj 2022) budynek przy ul. Sienkiewicza 33 jest niezamieszkały, znajduje się w rękach prywatnych.

Muzeum Regionalne w Siedlcach przechowuje ok. 1000 szklanych negatywów o różnych formatach, fotografie, w tym cenny portret pięciokrotny samego fotografa, a także meble i sprzęty z wyposażenia zakładu, alfabetyczny rejestr klientów zakładu, kasową księgę z numerami negatywów i cenami usług, prasy introligatorskie służące do naklejania zdjęć na kartony firmowe i wyciskania sygnatur. W zbiorze zachowało się tylko kilka zdjęć dotyczących społeczności żydowskiej.

 

Na podstawie

  • Kordaczuk S., Siedlecki fotograf Adolf (Gancwol) Ganiewski 1870-1942, Siedlce 2009
  • Kopówka E., Żydzi w Siedlcach 1850-1945, Siedlce 2009

 

Drukuj