Cmentarz położony jest na obrzeżach miejscowości, przy ul. Krzywej. Dawne granice nekropolii są czytelne dzięki zachowanemu wałowi ziemnemu. Na terenie cmentarza przetrwało ponad siedemdziesiąt nagrobków lub ich fragmentów, z których większość zapewne znajduje się in situ, czyli w miejscu właściwego pochówku. Pomimo zniszczeń, daje się zauważyć rzędowy układ grobów, a analiza zachowanych macew pozwala na wyznaczenie starszej - położonej przy drodze - i nowszej części cmentarza. Charakterystyczny dla żydowskich nekropolii podział na kwatery męskie i kobiece jest trudny do ustalenia.

Nagrobki z cmentarza w Sobkowie to tradycyjne macewy, wykonane z miejscowych zlepieńców i piaskowca, z inskrypcjami wyłącznie w języku hebrajskim, o półokrągłych zwieńczeniach, w których można odnaleźć płaskorzeźby przedstawiające między innymi: święte księgi, lwy, świeczniki, ręce złożone w geście błogosławienia. Brak jest śladów polichromii, czyli kolorowych zdobień, jakimi przed wojną pokrywano żydowskie nagrobki. Godna podkreślenia jest finezja, z jaką wykuto epitafia na niektórych pomnikach. W pobliżu drogi uwagę zwracają trzy niewielkie kamienie nagrobne. Mimo niemal nieczytelnych inskrypcji, ich forma oraz kształt czcionki pozwalają domniemywać, iż nagrobki te pochodzą z połowy XVIII wieku. W środkowej części cmentarza widoczne jest niewielkie wzniesienie, które stanowić może pozostałości po wzmiankowanym przez A. Penkallę ohelu, czyli budynku zwyczajowo stawianego nad grobem rabina lub cadyka.

Cmentarz zdewastowano w okresie drugiej wojny światowej, a - jak twierdzi pragnący zachować anonimowość jeden z mieszkańców - przypadki wandalizmu i kradzieży macew zdarzały się również po wyzwoleniu. Część nagrobków nosi ślady wyłamywania tuż przy ziemi.

Na cmentarzu znajdują się nieoznakowane mogiły ofiar Zagłady. Pochowano tu między innymi trzy osoby (Zachariasza Lewkowicza i dwie osoby o niezidentyfikowanych nazwiskach) rozstrzelane przez Niemców w 1943 roku[1.1].

Pośrodku nekropolii na słupie umieszczono tablicę informacyjną z napisem o treści: "Cmentarz żydowski. Obiekt chroniony. Ostatni pogrzeb wiosną 1942 roku. Zniszczony w czasie działań wojennych w latach 1939-1945. Obecnie w stanie zniszczonym, nienaruszonym od 1945 roku. Zanieczyszczanie i [nieczytelne] obiektu będzie karane". Druga tablica głosi: "Cmentarz żydowski w Sobkowie. Założony w drugiej połowie XVIII wieku". Obie tabliczki są skorodowane w stopniu znacznie utrudniającym odczytanie napisów.

Punkt na mapa.szukacz.pl

Punkt na mapy.google.pl

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] "Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945 : województwo kieleckie" oprac. Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce przy współudziale Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Kielcach