Nowa synagoga w Stargardzie Sczecińskim została otwarta 28.09.1913[1.1]. Do jej budowy przystąpiono, ponieważ poprzedni budynek okazał się na potrzeby gminy niewystarczający. Nowa synagoga znajdowała się przy Speicherstraße 14/15 (dziś ulica Spichrzowa)[1.2], która to działka już od dawna była w posiadaniu gminy. Przed synagogą stał budynek mieszkalny, w którym znajdowały się m.in. mieszkania rabina oraz kantora. Budynek ten, jak również sąsiedni spichlerz na sól oraz położenie nad brzegiem rzeki Iny sprawiały, że synagoga od strony Speicherstraße była zupełnie niewidoczna. Można było zobaczyć ją jedynie od tyłu a szkic synagogi widzianej właśnie z tej perspektywy, został uwieczniony przez Joachima Stampę, który sporządził również krótki opis świątyni[1.3]. Wbrew pozorom był to jednak budynek dość imponujący, z fasadą z żółtych cegieł wykonaną w stylu orientalistycznym, obramowaną cegłami w kolorze czerwonym. We wnętrzu świątyni znajdowała się olbrzymia sala modlitewna oraz liczne pomieszczenia boczne. Synagoga ta miała służyć gminie przez kolejne 25 lat. Wydarzenia Nocy Kryształowej (9/10 listopad 1938 roku) synagoga wprawdzie przetrwała, ponieważ straż pożarna zdołała uchronić ją przed spłonięciem, wbrew wyraźnym rozkazom Partii Narodowosocjalistycznej. Ogromny budynek próbowano podpalić dwukrotnie, za każdym razem w bardzo prymitywny sposób, tak że nawet bez inicjatywy straży pożarnej ogień sam by wygasł. Do uratowania synagogi bez wątpienia przyczynili się również członkowie gminy, którzy odpowiednio wcześnie zauważyli ogień i przystąpili do jego gaszenia, nim mógł on się rozprzestrzenić. Synagoga w Stargardzie Szczecińskim była jedną z niewielu na terenie Niemiec, które ocalały tej nocy. Jednak wkrótce potem strop synagogi został wysadzony co uszkodziło budynek do tego stopnia, że musiał on zostać zamknięty ze względów bezpieczeństwa. Budynek został później rozebrany, ale sąsiednie zabudowania pozostały na swoich miejscach. Szczegółowe sprawozdanie z prób podpalenia synagogi, sporządzone przez naocznego świadka i ówczesnego strażaka, zostało zamieszczone w książce[1.4].

Drukuj

Przypisy

  • [1.1] J. Stampa, Stargard und seine Gotteshäuser, 1975, s. 27.
  • [1.2] Fritz R. Barran, op.cit., s.
  • [1.3] J. Stampa, op.cit., s. 27.
  • [1.4] Gerhard Salinger, op.cit., s. 767-769.