Pierwszy raz nazwa miejscowści Trzebnica pojawiła się w dokumencie z 1138 roku. W 1202 r. książę wrocławski Henryk Brodaty ufundował kościół i klasztor. Rok później osadzono w nim cysterki z Bambergu. W 1250 r. Trzebnica otrzymała prawa miejskie. W 1257 r. wykupiła wójtostwo, umacniając swoje fundamenty ekonomiczne. Od XIV w. stanowiła żywy katolicki ośrodek pielgrzymkowy, związany z kultem św. Jadwigi Śląskiej.

W XIV r. Trzebnica znalazła się w granicach księstwa oleśnickiego. W latach 1423–1433 miasto i klasztor padły łupem husytów, a w 1474 r. splądrowało je wojsko króla Węgier i Czech Macieja Korwina. W 1526 r. Śląsk wszedł w skład państwa Habsburgów, a w 1742 r. znalazł się w państwie pruskim.

Przez wieki miasto rozwijało się „w cieniu” klasztoru, stanowiąc skądinąd żywe ognisko polskości na germanizującym się Śląsku. W XVII i XVIII wieku staraniem ksień Krystyny Pawłowskiej i Zofii Korycińskiej opactwo zostało całkowicie przebudowane w stylu barokowym, z udziałem najwybitniejszych przedstawicieli sztuki śląskiej, m. in. malarzy Michaela Willmanna i Christiana Benthuma oraz rzeźbiarza Franza Mangoldta. W tym okresie powstał także ratusz oraz Kalwaria Trzebnicka. W 1703 r. w Trzebnicy przyszła na świat Maria Karolina Leszczyńska, od 1725 r. żona Ludwika XV – królowa Francji. W 1810 r. doszło do kasaty wszystkich klasztorów w Prusach. Po kilkuset latach cysterki opuściły Trzebnicę. W 1861 r. kontynuację ich działalności podjęły zakonnice ze zgromadzenia boromeuszek.

XIX wiek był okresem rozwoju miasta. Powstały m. in. bank, biblioteka i drukarnia. Rozwijało się szkolnictwo, wydano pierwsze lokalne gazety. W połowie stulecia odkryto walory klimatyczne, a w 1888 r. – dowiercono się do źródeł cieplnych. W 1886 r. uruchomiono normalnotorowe połączenie kolejowe z Wrocławiem. W 1894 r. ruszyła Kolej Wąskotorowa Wrocławsko-Trzebnicko-Prusicka. Wszystko to przyczyniło się do rozwoju uzdrowiska. W 1897 r. nastąpiła elektryfikacja. W 1910 r. uruchomiono gazownię miejską.

Do drugiej wojny światowej Trzebnica cieszyła się opinią popularnego, urodziwego letniska, przyciągającego wielu wrocławian. Zmieniło się to, gdy 25 stycznia 1945 r. do miasta wkroczyły wojska sowieckie. Zniszczenia zabudowy sięgnęły aż 75%. W okresie marca – kwietnia 1945 r. Trzebnica stanowiła miejsce koncentracji 2. Armii Wojska Polskiego. 20 kwietnia 1945 r., jeszcze przed upadkiem Wrocławia (6 maja 1945), zainstalowano tutaj polskie władze województwa wrocławskiego, ze Stanisławem Piaskowskim na czele. Ludność niemiecką usunięto, zastepując ją przesiedleńcami, zarówno z odebranych Polsce Kresów Wschodnich, jak i z centralnej części kraju.

Po 1945 r. zniszczenia usunięto. Nastąpiła rozbudowa miasta, a w 1974 r. powstał Ośrodek Replantacji Kończyn, Mikrochirurgii i Chirurgii Rąk. Od 1999 r. Trzebnica jest stolicą powiatu.

Nota bibliograficzna

  • Joachim H., Chronik der Stadt Trebnitz, Trebnitz i. Schl. 1914.
  • Kiełbasa A., Trzebnica, Trzebnica 2009.
  • Trzebnica, Wrocław 2003.

  • Trzebnica: zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków, Wrocław 1995.

Drukuj