Listy z tomaszowskiego getta to projekt publikacji i edycji krytycznej listów pisanych przez dziewiętnastoletniego Izraela Aljuche Orenbacha do jego dziewczyny Edith Blau. Izrael zwany Lutkiem poznał Edith i pokochał, mieszkając w latach 30. XX w. w Bydgoszczy. Później, po wybuchu wojny Lutek wrócił do Tomaszowa, a Edith przeniosła się do Minden koło Bielefeldu. W latach 1939-1942 młodzi nieprzerwanie korespondowali ze sobą. Lutek pisał w języku polskim, Edith natomiast odpisywała mu w języku niemieckim. Zachowały się jedynie listy Lutka.

W swoich listach Lutek opisywał życie w getcie. Koncentrował się przede wszystkim na działalności artystycznej, jaką prowadził. Wraz z przyjaciółmi założył w getcie kółko teatralne, które wystawiało przedstawienia.

„Musisz wiedzieć, że nasz „teatr” zdobył nadzwyczajne powodzenie w Tomaszowie. Ludzie są po prostu zachwyceni. Ostatnia rewia idzie już piąty raz! Bella, Fredek i ja jesteśmy najpopularniejszą trójką w mieście Wszyscy radzą mi zostać aktorem. Musisz wiedzieć, że mamy tu dużo inteligencji i artystów (przeważnie z Łodzi) i to jest nawet dość przyjemne słyszeć takie pochwały z ich strony”.

[List z dnia 4 marca 1941 roku]

Zebrane środki finansowe zostaną przeznaczone na publikację listów: redakcję i korektę tekstu, opracowanie graficzne oraz druk. Publikacja obejmie wszystkie zachowane listy i rysunki Lutka Orenbacha, jak również obszerny wstęp poświęcony tomaszowskiemu gettu wzbogacony archiwalnymi fotografiami. Książkę przygotuje dr Justyna Biernat, która otrzymała zgodę na publikację i edycję krytyczną listów od Muzeum Pamięci Holokaustu w Waszyngtonie. Korespondencja znajdująca się w Muzeum należy do Zbiorów Edith Brandon, adresatki listów.

Projekt można wesprzeć na stronie: https://pomagam.pl/listyzgetta

Drukuj