Od połowy XIX w. Żydzi wchodzili w skład Rady Miejskiej i władz powiatowych. W latach I wojny światowej radnymi byli: rabin dr Mojżesz Lewin, I. Gumpert oraz kupcy Paweł Lewin, Louis Miodowski i Emil Brückmann. Po 1919 r. Żydzi, chociaż  tworzyli wspólnie z Niemcami listy kandydatów na radnych do Rady Miasta, już nigdy do niej nie weszli. Zakładali natomiast liczne stowarzyszenia społeczne, kulturalne i dobroczynne[1.1]. Były to:

  • Stowarzyszenie Opieki nad Chorymi – kierowali nim: H. Ziegel, B. Engelmann, A. Kantorowicz, Z. Pollak, L. Złotnicki.
  • Stowarzyszenie Pomocy Biednym – zostało założone w 1863 roku. Kierowali nim: A, Zucker, L. Turk, A. Jaffe, J. Zieburth, A. Kantorowicz, I. Gumpert.
  • Stowarzyszenie Panien Sulamith – zostało utworzone w 1898 roku. Kierowały nim panny: Bras, Diamant, Ehrenfried, Zieburth[1.2] – w nazwie znalazło się odwołanie do biblijnej postaci Sulamitki (jid. Szulamis) z Pieśni nad pieśniami. W działalności kierowano się hasłami haskali i judaizmu reformowanego propagowanymi m.in. przez pierwszy wydawany w Lipsku, miesięcznik żydowski w języku niemieckim „Sulamith, eine Zeitschrift für Beforderung der Kultur und Humanität unter der jüdischen Nation”[1.3].
  • Związek Kobiet – został utworzony w 1884 roku. Kierowały nim panie: Jadasohn, Lewin, Michaelsohn, Sohn, Wolff, Ziegel.
  • Zrzeszenie dla Żydowskiej Historii i Literatury – zostało założone w 1897 roku. Zrzeszeniu przewodniczył dr M. Lewin. Inni działacze to: dr Michaelsohn, M. Miodowski, R. A. Penser, nauczyciel Sohn[1.1.1].

Brak danych na temat działalności politycznej Żydów wrzesińskich i funkcjonowania partii politycznych. Jeżeli ktoś do nich należał, to był członkiem organizacji funkcjonującej w większym miejskim ośrodku (Poznań). Znana jest natomiast postawa Żydów wrzesińskich w chwili wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Dwóch z nich (Paweł Lewin i Maks Kaliski) weszło wówczas w skład Rady Robotniczo-Żołnierskiej[1.4].

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Kostrzewski L., Ludność żydowska we Wrześni w latach 19191939, Września 2009, s. 17.
  • [1.2] Heppner A., Herzberg J., Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und jüdisches Gemeinden in den Posener Landen, Koschmin-Bromberg 1909, s. 1113.
  • [1.3] Polski Słownik Judaistyczny, red. Z. Borzymińska, R. Żebrowski, Warszawa 2003, t. 2, s. 589.
  • [1.1.1] Kostrzewski L., Ludność żydowska we Wrześni w latach 19191939, Września 2009, s. 17.
  • [1.4] Kostrzewski L., Ludność żydowska we Wrześni w latach 19191939, Września 2009, s. 27.