Niemcy utworzyli getto w Wilnie 6 września 1941 roku. Składało się ono z dwóch oddalonych od siebie części. „Duże getto” znajdowało się w rejonie ulic: Rudnickiej, Jatkowej, Oszmiańskiej, Żmudzkiej, Szpitalnej, Dziśnieńskiej i Szawelskiej; natomiast „małe getto” w rejonie ulic: Szklanej, Gaona, Klaczki, Antokolskiego i Żydowskiej. Na terenie „małego getta” stłoczono około 11-12 tysięcy osób, w większości niezdolnych do prac fizycznych.

W przechowywanym w Żydowskim Instytucie Historycznym Archiwum Ringelbluma znajduje się relacja nieznanego autora, opisująca warunki życia w getcie wileńskim: „Było strasznie ciasno, wypadało 20 ludzi na pokój. Spano na podłodze, jeden obok drugiego, albo siedząc na stołkach. Najgorsze były warunki sanitarne. Marzeniem było się umyć. Do klozetów w podwórzach stały długie kolejki. (....) Głód i bieda były straszne, nie było jedzenia, tylko to co dawano na bony, 17 dkg chleba dziennie i jeszcze odrobinę innej żywności. Żadnego zarobku absolutnie nie było. Nie istniał żaden handel”.

Likwidacja „małego getta” przez Niemców nastąpiła w dniach 3–21 października 1941 r.; jego więźniowie zotali wymordowani w Ponarach. Następnie okupanci przeprowadzili stopniową eksterminację „dużego getta”. Także w tym przypadku, zbrodnie ludobójstwa miały miejsce głównie w Ponarach. Ostatni etap akcji likwidacyjnej przypadł na drugą połowę września 1943 roku. Pozostający jeszcze w Wilnie Żydzi zostali wówczas wywiezieni przez Niemców do obozów zagłady w Sobiborze i na Majdanku oraz do obozów pracy na terenie Łotwy i Estonii.

Drukuj