Szpital żydowski przy ul. Dworskiej 17 (ob. Kasprzaka 17), położony na Czystem[1.1], powstał w 1902 roku. Zaprojektował go Artur Goebel. Inicjatorami budowy szpitala i organizatorami zbiórki funduszów na ten cel była rodzina Natansonów, dla których Goebel zaprojektował dom bankowy u zbiegu ulic Czackiego i Traugutta (wówczas noszących odpowiednio nazwy Włodzimierskiej i Hrabiego Berga). Dużą rolę w stworzeniu szpitala odegrał zwłaszcza Ludwik Natanson (1821–1896), doktor medycyny, prezes Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego i warszawskiej gminy żydowskiej. Przy wznoszeniu szpitala z Goeblem współpracował architekt Naum Hornstein, znany jako projektant zachowanej do dziś mykwy na Pradze.

Na początku XX w. szpital na Czystem był najnowocześniejszym szpitalem w Warszawie. Po raz pierwszy na ziemiach polskich zastosowano centralne ogrzewanie parowe niskiego ciśnienia, a ponadto oświetlenie gazowe i elektryczne, agregat prądotwórczy, wentylację, kanalizację i wodociąg[1.2]. W 1912 r. szpital posiadał 450 łóżek na oddziałach: chorób wewnętrznych, chirurgicznym i ginekologicznym oraz 100 łóżek na oddziale dla umysłowo chorych[1.3]. Przed wybuchem drugiej wojny światowej w szpitalu znajdowało się 1500 łóżek. Chorymi opiekowało się 147 lekarzy, 119 pielęgniarek oraz 6 farmaceutów.

Obecnie w budynku dawnego szpitala żydowskiego mieści się Szpital Wolski.

Patrz szerzej:

  • Kasprzycki J., Na Czystem [w:] Korzenie Miasta. Warszawskie Pożegnania, t. V, Warszawa 1999.
  • Kramsztyk Z., Nowy Szpital, „Kurier Warszawski” 25.06.1883.
  • Mórawski K., Warszawskie judaica, Warszawa 1997.
  • Nowy Szpital Starozakonnych w Warszawie. Księga pamiątkowa. Sprawozdanie Komitetu Budowy, Warszawa 1909.
  • Zieliński J., Kasprzaka [w:] Atlas Dawnej Architektury Ulic i Placów Warszawy, t. 5 (I–Ka), Warszawa 1999 [rozbudowany opis architektoniczny poszczególnych obiektów].

Budynek jest wpisany do rejestru zabytków.

Drukuj

Przypisy

  • [1.1] Dawna wieś podwarszawska w obrębie współczesnej dzielnicy Wola.
  • [1.2] Małkowska-Bieniek E., Śladami warszawskich Żydów, Warszawa 2008, s. 98.
  • [1.3] Zięckowski A.E., Najnowszy ilustrowany przewodnik po Warszawie i okolicach, Warszawa 1912, reprint: Warszawa 2009, s. 160.