„Milczeć nie mogę i żyć nie mogę, gdy giną resztki ludu żydowskiego w Polsce, którego reprezentantem jestem. Towarzysze moi w getcie warszawskim zginęli z bronią w ręku, w ostatnim porywie bohaterskim”

– pisał w jednym ze swoich listów pożegnalnych Szmul Zygielbojm. W tym roku obchodzimy 75. rocznicę jego samobójczej śmierci. Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie przygotował bogaty program uroczystości towarzyszących rocznicy.

Szmul Zygielbojm, działacz Bundu, włożył wiele wysiłku w alarmowanie zachodniej opinii publicznej o masowym mordowaniu Żydów na terenie okupowanej Polski. Jego działania obejmowały m.in. wzywanie do podjęcia akcji pomocy polskim Żydom, nawiązanie kontaktu ze Światowym Kongresem Żydów oraz Amerykańskim Kongresem Żydowskim, a także zainicjowanie wysyłki pieniędzy dla działających na terenie Polski w podziemiu struktur Bundu. W nocy z 11 na 12 maja 1943 roku wobec klęski – zarówno osobistej, jak i niepowodzenia powstania w getcie warszawskim – a przede wszystkim na znak protestu przeciwko obojętności świata wobec zagłady Żydów, Zygielbojm odebrał sobie życie.

W przededniu rocznicy tego tragicznego zdarzenia, 10 maja br., o godz. 12.00 Żydowski Instytut Historyczny zaprasza do wspólnego uczczenia pamięci Szmula Zygielbojma pod pomnikiem jego imienia przy ul. Marka Edelmana 6 w Warszawie. Tego samego dnia, o godz. 19.00, w siedzibie Instytutu (ul. Tłomackie 3/5), otwarta zostanie wystawa „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę”. W uroczystościach udział wezmą m.in. przedstawiciele rodziny Szmula Zygielbojma.

Zygielbojm zostawił trzy pożegnalne listy adresowane do prezydenta i premiera Polski na uchodźstwie, do mieszkającego w Johannesburgu brata Fajwla oraz do towarzyszy partyjnych w Stanach Zjednoczonych. Dokumenty te posłużyły twórcom wystawy do zbudowania narracji wokół jego postaci. Do współpracy nad wystawą zaproszona została artystka Pola Dwurnik, która wykonała portret Szmula Zygielbojma. Wystawa potrwa do 22 lipca 2018 roku.

 

Pełny program wydarzeń towarzyszących obchodom 75. rocznicy samobójczej śmierci Szmula Zygielbojma:

10 maja

  • godz. 12.00, ul. Marka Edelmana 6 (od ul. Ludwika Zamenhofa) – Upamiętnienie przy pomniku Szmula Zygielbojma
  • godz. 19.00, ŻIH, ul. Tłomackie 3/5 – Wernisaż wystawy „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę”

Kuratorka: Zuzanna Benesz-Goldfinger

Konsultacje naukowe: dr Michał Trębacz

Współpraca: Justyna Majewska, dr Krzysztof Świrek

Projektanci wystawy: Tatemono: Piotr Antonów, Anna Pydo, Justyna Szadkowska, Franciszek Zakrzewski

13 maja

  • godz. 12.00, ŻIH, ul. Tłomackie 3/5 – Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę”

17 maja

19 maja – Noc Muzeów

  • godz. 20.00, ŻIH, ul. Tłomackie 3/5 – Oprowadzania kuratorskie po wystawie „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę”

29 maja

12 czerwca

  • godz. 11.00, ŻIH, ul. Tłomackie 3/5 – Seminarium naukowe Co Szmul Zygielbojm wiedział o sytuacji w okupowanej Polsce? Kontakty Bundu ze światem zewnętrznym, dr Martyna Rusiniak-Karwat

24 czerwca

  • godz. 12.00, ŻIH, ul. Tłomackie 3/5 – Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę”

12 lipca

  • godz. 18.00, Pomnik Bohaterów Getta – Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów w Warszawie – Spacer zapowiadający Marsz Pamięci 22 lipca, poświęcony Szmulowi Zygielbojmowi. Na wydarzenie obowiązują zapisy. Limit miejsc: 30. Więcej informacji na www.jhi.pl.

22 lipca

  • godz. 17.00, Umschlagplatz (ul. Stawki róg Dzikiej) – Marsz Pamięci 22 lipca
  • ŻIH, ul. Tłomackie 3/5 – Finisaż wystawy „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę”
Drukuj