Cmentarz żydowski w miejscowości Wielopole Skrzyńskie został założony w pierwszej połowie XIX wieku. Położony jest ok. 400 m na południowy zachód od drogi biegnącej w kierunku Nawsia. W latach 1991-1992 Urząd Gminy uporządkował teren cmentarza, oraz wykonał tablicę upamiętniającą rozstrzelanie Żydów w dniu 30 czerwca 1942 roku. Na dzień dzisiejszy pomnik ogrodzony jest metalowym płotkiem ozdobionym Gwiazdami Dawida. Na symbolicznym grobie znajduje się napis w trzech językach: Juda Redel, ur. w 1890 r. w Sędziszowie. Brał udział w I wojnie światowej w 1914-1918 r. w austriackim wojsku przeciw Moskalom. Bestialsko zamordowany w lipcu 1942 roku przez niemieckich faszystów, okupantów Polski w Wielopolu Skrzyńskim. Wraz z nim rozstrzelano 42 osoby". Z lewej strony pomnika umieszczono metalową tablicę z nazwiskami Żydów, zamordowanych tu w dn. 30 VI 1942. Poza ogrodzeniem na trawie leżą dwie macewy, są niezabezpieczone i zarastają trawami i mchem.

Podczas II wojny światowej na kirkucie Niemcy wielokrotnie rozstrzeliwali Żydów, do największej egzekucji doszło 30 VI 1942 roku, kiedy to podczas likwidacji getta, zamordowano 42 osoby, w większości starców i chorych. Roman Lipa w swym opracowaniu zatytułowanym "Okupacyjne wspomnienia – pamiętnik autora” opisał tragiczne wydarzenia: Nad grobem o długości około dziesięciu metrów Żydzi zostali ustawieni w szeregu w pozycji klęczącej. Reszta stała obok w grupie. (.....) Strzelania dokonywał jeden Niemiec z jednostki SS ze znakiem trupiej główki na czapce. Niemiec z krótkiego pistoletu strzelał do klęczących nad grobem w tył głowy, a ofiary spadały do dołu. (.......) Po wystrzelaniu pierwszego szeregu, stojące obok w grupie osoby formowały kolejny szereg. (......) Kiedy rozpoczęła się zbrodnicza egzekucja, padały pod strzałami ofiary, pozostałe osoby z wyrazem strachu i przerażenia stały znieruchomiałe i nikt nie zdobył się na próbę ucieczki. Posłuszni przeznaczeniu zajmowali miejsca w klęczącym szeregu, oczekując nieodwracalnej śmierci[1.1].

 

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Roman Lipa, Okupacyjne wspomnienia – pamiętnik autora, Wielopole 2002 r., s. 23.