Wiślica należy do najstarszych osad na terenie średniowiecznej Małopolski. Nazwa pochodzi od rzeki Wisły. Pierwsze wzmianki o grodzie znajdują się w materiałach źródłowych z 1135 r. Wtedy Bolesław Krzywousty na skutek nacisków ze strony cesarza niemieckiego, został zmuszony przestać popierać zięcia Borysa przeciwko władzy Węgier. Borys wydał Wiślicę na rzeź i zniszczenie Rusinom i Połowcom, co prawdopodobnie spowodowało upadek grodu.

 

Kolejne wzmianki pojawiają się w kontekście Mieszka Starego, jako książę dzielnicy senioralnej zajął ją wraz z trzema innymi grodami dzielnicy sandomierskiej i zwróciła je po długim procesie[1.1].

Na początku XIII w. Wiślica stanowiła ważne centrum wojskowo-administracyjne. Kasztelanowie wiśliccy należeli do zamożnych i ważnych urzędników Małopolski. W pierwszej połowie XIII w. dochodzi od szesnastoletnich rywalizacji pomiędzy książętami Henrykiem Brodatym i Konradem Mazowieckim oraz ich synami Henrykiem Pobożnym i Bolesławem Konradowiczem, w walkach brały udział także możne rody. Czego nie zniszczyły konflikty książąt, dokończył najazd tatarski w 1241 r. Ze zniszczonej Wiślicy centrum administracyjne przniesiono.do Nowego Miasta Korczyna.

Prawdopodobnie za Łokietka Wiślica otrzymała prawa miejskie, jednak nie zachowały się żadne dokumenty mogące o to poświadczyć. Pierwszą pewną informację o lokacji mamy dopiero z 1345 r., kiedy Kazimierz Wielki zakazał celnikom pobierania cła. Nie jest jednak wykluczone, że Wiślica była lokowana na prawie niemieckim w połowie XIII w., przez Bolesława Wstydliwego.

Po umocnieniu się władzy Łokietka zwoływał on wiece rycerskie do Wiślicy, stąd zyskała ogólnopolski rozgłos. W 1409 r. Władysław Jagiełło potwierdził prawa magdeburskie dla Wiślicy wystawiając przywileje.

W mieście często odbywały się zjazdy szlachty, co przyczyniło się do rozwoju Wiślicy. Przez Wiślicę przechodził także szlak tranzytowy z Rusi do Krakowa, a także z Prus na Węgry. Szybko stała się miejscem handlu i rzemiosła, powstały gospody, młyny, piekarnie, wytwarzano piwo słynne nawet na dworze królewskim.[1.2]

W pierwszej połowie XVI w. miasto liczyło 3 tys. mieszkańców, zbudowano wodociągi, utworzono cechy i korzystano z szeregu przywilejów nadanych przez króla. Przełomowym momentem była śmierć Stefana Batorego. Wtedy na zjedzie szlachty pomiędzy Wiślicą a Kociną w 1587 r. zadecydowano, że nie Maksymilian Habsburg, lecz Zygmunt Waza otrzyma polską koronę. W 1606 r. schronienia i poparcia w Wiślicy szukał nowy król. Jednak Mikołaj Zebrzydowski zorganizował rokosz. Ta wojna domowa w ostateczności skończyła się stopniowym upadkiem Wiślicy[1.3]. W pierwszej połowie XVII w. miasto nawiedziły klęski żywiołowe: pożary i powodzie. W konsekwencji sejm w 1633 r. uwolnił zniszczoną Wiślicę od płacenia podatków przez cztery lata.

Całkowity upadek Wiślicy nastąpił po wojnach szwedzkich (1655-1660). Król Jan Sobieski starał się ratować sytuację w mieście, ustanawiając dwa dodatkowe targi. Rozbiory Polski przekreśliły kolejne próby podźwignięcia z upadku miasta. Początkowo Wiślica znalazła się w zaborze austriackim, a po 1815 r. w granicach Królestwa Kongresowego, a potem w Królestwie Polskim.

Po powstaniu styczniowym w 1869 r. utraciła prawa miejskie, pozostając nadal znaczącym ośrodkiem handlowym w regionie.

W czasie I wojny światowej osada uległa zniszczeniu.

Po kampanii wrześniowej sytuacja mieszkańców niektórych miast dystryktu radomskiego był bardzo zła, ponieważ ich miasteczka uległy zniszczeniu min. w Wiślica[1.4]. W pierwszych tygodniach wojny na błoniach pod Wiślicą rozstrzelano 32 osoby. To wydarzenie spowodowało wielki strach wobec niemieckiego terroru. W 1942 r. wywieziono całą ludność żydowską. Jednak społeczeństwo wiślickie nie pogodziło się z niemiecką niewolą, dlatego zrodził się ruch partyzancki. W odwecie za akcje sabotażowe hitlerowcy stosowali masowe represje i egzekucję.  Od sierpnia 1944 r. do stycznia 1945 r. Niemcy utworzyli obozy pracy, grupując ludzi w stodołach i innych budynkach gospodarczych. Zmuszano ich do prac na rzecz okupanta m.in.  odśnieżania dróg.

W lipcu 1944 r. na terenach oswobodzonych przez partyzantów utworzono tzw. Republikę Pińczowską, w skład której weszła także Wiślica[1.5]. Do całkowitego wyzwolenie z rąk okupanta doszło w nocy z 12 na 13 stycznia 1945 r. 

Lata okupacji przyniosły w tym terenie tysiące śmiertelnych ofiar. W samej Wiślicy zginęło 3,5 tys. mieszkańców (70%), większość z nich to Żydzi zamordowani w 1942 w Treblince i osoby które podjęły się próby ratowania swoich sąsiadów np. Klajnplaca, którego ukrywał Zenon Romański, Baruchy z czteroletnią córką i pięciu innych rozstrzelanych później na gnojowisku. Troje Żydów ukryli Piotr i Bronisław Kupiszowie za co zostali rozstrzelani[1.6].

 

Dzisiaj w Wiślicy mieszka około 680 osób., większość utrzymuje się z rolnictwa. Do gminy Wiślica należą wioski: Brzezie, Chotel Czerwony, Gluzy, Górki, Gorysławice, Hołudza, Jurków, Kobylniki, Koniecmosty, Kuchary, Łatanice, Ostrów, Sielec, Skorocice, Skotniki Dolne, Skotniki Górne, Szczerbaków, Szczytniki, Wawrowice i Wiślica.

Teren  wokół Wiślicy  sprzyja wypoczynkowi. Są tu przepiękne lasy, łąki i spokojnie płynąca rzeka Nida. Miłośnicy historii mogą zwiedzić w Wiślicy prostokątny rynek z okresu lokacji miasta oraz stojące przy nim domy z XIX i XX w. Najstarsza kamienica pochodzi z XVII w. Najcenniejszym zabytkiem miasteczka jest gotycka kolegiata p.w. Narodzenia NP Marii[1.7].

Drukuj
Przypisy
  • [1.1]      Andrzej Grzybkowski (red.), Wiślica nowe badania i interpretacje, Warszawa 1997, s. 138.
  • [1.2]      Andrzej Grzybkowski (red.), Wiślica nowe badania i interpretacje, Warszawa 1997, s. 140.
  • [1.3]      Henryk Obcowski, Turystyczna gmina Wiślica, Kielce 2008, s. 31.
  • [1.4]      Krzysztof Urbański, Zagłada Żydów w dystrykcie radomskim, Kraków 2004, s. 58.
  • [1.5]      Henryk Obcowski, Turystyczna gmina Wiślica, Kielce 2008, s. 32.
  • [1.6]      Józef Wojtasik „Panek”, Oddział Specjalny PKB gminy Wiślicy 1941-1945, Kielce 1996, s. 7.
  • [1.7]      http://www.wislica.pl/walory.html     (15. II. 2010 r.)