Pierwsza zachowana wzmianka o tzw. „starym cmentarzu” w Wysokiem Mazowieckiem pochodzi z początku XIX w. „Tabela z miasteczka dziedzicznego Wysokiego Mazowieckiego z gruntów wszelkich w mieście (...) z 1800 r.” wzmiankuje „szpital żydowski wraz z mogiłkami”. Brak źródeł nie pozwala dokładnie datować początków kirkutu, ale znając pewne zasady religii mojżeszowej i wielkości liczbowe wysokomazowieckiej gminy żydowskiej, przypuszczam, że założony został wraz z usamodzielnieniem się kahału po 1765 r. Przemysław Burchard w swej książce pt. „Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce”, podał błędną informację, że cmentarz ten znajdował się przy ul. Białostockiej i miał powierzchnię 1,7 ha. Kirkut lokowany był po przeciwnej stronie miasta niż kościół parafialny, wynikało to z faktu, aby hałas żydowskich pogrzebów nie przeszkadzał w nabożeństwach. Znajdował się obok kompleksu synagogalnego, niedaleko rynku targowego. W 1800 r. jego powierzchnia wynosiła zaledwie 0,050 ha. Cmentarz został zamknięty pod koniec lat 30-tych XIX w.  W sierpniu 1941 r. znalazł się w obrębie getta. Do października 1942 r. odbywały się tam pochówki osób zmarłych w getcie i ujętych po poza jego terenem. Po likwidacji getta cmentarz został doszczętnie zniszczony przez Nazistów. Dziś w jego miejscu znajduje się przystanek PKS i targowisko miejskie, potocznie zwane „Manhattanem”.

oprac: Karol Głębocki (http://kamieniemowia.ubf.pl/readarticle.php?article_id=13)

Drukuj