Cmentarz żydowski w Witnicy (ul. Wojska Polskiego) został założony w południowo-zachodniej części miasta przy ówczesnej ul. Mühlenstraße, na skłonie piaszczystego wzniesienia zwanego przez Niemców Judenberge (góry żydowskie)[1.1]. Dokładna data założenia kirkutu nie jest znana. Jedno ze źródeł wspomina nawet, że stało się to dopiero w 1860 r. (!). Jest to mało prawdopodobne, jeśli się zważy, że najważniejszą sprawą dla każdej zawiązującej się gminy było założenie cmentarza, a z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że Żydzi osiedlili się w Witnicy na początku XIX w. [patrz historia]

W 1995 r. na zlecenie gorzowskiego konserwatora zabytków Henryk Grecki przeprowadził inwentaryzację cmentarza. [patrz ilustracja nr 12] Znajdowało się na nim wówczas tylko siedem macew. Na jednej z nich (dziś już nieistniejącej) poświęconej Mojżeszowi, synowi rabina Józefa ze „świętej gminy w Mezeric” data 25 X 1835 r. jest podana jako data śmierci. Fatalny stan cmentarza jest wynikiem dewastacji już w powojennych czasach. Mimo zlotu młodzieży Hitlerjugend zorganizowanego w 1933 r. obok na Judenberge, cmentarz pozostał nienaruszony do końca lat 40-tych XX w.[1.2]. Dzieło spustoszenia nastąpiło później. Łupem złodziei padły wszystkie nagrobki wykonane ze szlachetniejszych od piaskowca kamieni. Rozkradziono cegły z ogrodzenia, a zarośnięty teren cmentarza zamienił się w zaimprowizowany plac składowania śmieci przez mieszkańców sąsiednich posesji. W latach 80-tych harcerze przy pomocy władz miasta kilka razy porządkowali teren cmentarza. Także w latach 90-tych z polecenia władz miasta ponownie wywożono z niego śmieci. Dopiero gdy ustawiono na jego terenie tablicę informującą o charakterze miejsca, praktyka zamiany cmentarza na skład odpadków ustała. Tablica z gwiazdą Dawida i napisem „Cmentarz Żydowski” została jednak dwukrotnie zabazgrana farbą. W chwili obecnej nie ma już żadnej stojącej macewy na witnickim cmentarzu i tylko dzięki staraniom takich ludzi jak Zbigniew Czarnuch nie zamienia się go w zapomniany przez ludzi śmietnik.[patrz ilustracje nr 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 i 21]

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Obecnie ul. Wojska Polskiego.
  • [1.2] Relacja Zbigniewa Czarnucha.