Nie dysponujemy informacjami, kiedy pierwsi Żydzi osiedlili się w Zieluniu. Wiadomo jedynie, że zorganizowana społeczność żydowska wykształciła się tam w XIX wieku. Miejscowi Żydzi wznieśli synagogę oraz zorganizowali miejsce pochówku. Ulokowano je poza Zieluniem, na niewielkim wypiętrzeniu terenu, ok. 200 m na zachód od drogi w stronę Lubowidza.

Pod koniec XIX w. społeczność żydowska w Zieluniu liczyła ponad 200 osób. W spisie powszechnym z 1921 r. odnotowano 366 Żydów, co stanowiło blisko 44% wszystkich mieszkańców. Później liczebność spadła wobec braku pracy i perspektyw, a także wzrostu antysemityzmu. Tuż przed wybuchem II wojny światowej w Zieluniu mieszkało już tylko 130 Żydów. Pod koniec 1941 r. zostali oni wysiedleni przez Niemców do getta w Mławie, a stamtąd do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Treblinka II.

Bibliografia

  • Zielun, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, t. III, New York 2001, s. 1510.
Drukuj