Rosz ha-Szana

Rosz ha-Szana [hebr.], Święto Trąbek – początek Nowego Roku, obchodzony 1 i 2 dnia miesiąca tiszri. Święto to przypomina stworzenie świata i pierwszego człowieka – Adama oraz Dzień Sądu. Bóg osądza wówczas ludzi, a sąd ten kończy się w Hoszana Raba (siódmego dnia święta Sukot), kiedy los każdego człowieka na następny rok zostaje przypieczętowany. W Rosz ha-Szana rozpoczyna się Dziesięć Dni Pokuty trwające do Jom Kipur. Dla pobożnego Żyda są to dni rachunku sumienia, modłów i próśb do Boga, by zostać zapisanym w księdze życia („Obyś został zapisany na dobry rok”). Charakterystycznym elementem obchodów (stąd w Polsce popularna była nazwa Święto Trąbek) jest dęcie w barani róg (szofar), ogłaszające Boga królem wszechświata i wzywające do pokuty. Trzy podstawowe dźwięki szofaru: tekija (ciągły), szewarim (trzy krótkie) i terua (dziewięć krótkich dźwięków) są odzwierciedleniem trojakiego znaczenia tego święta – jako rocznicy stworzenia świata, sądu nad ludźmi i dzień odnowienia więzi między Bogiem a Izraelem. W tym czasie odwiedza się też groby zmarłych, aby prosić ich o wstawiennictwo u Boga.

W erew Rosz ha-Szany trzeba dokonać rytualnej kąpieli w mykwie, dzięki czemu osiąga się stan duchowego oczyszczenia, należy też ostrzyc się i założyć nowy, odświętny strój w jasnych barwach. Biel jest symbolem czystości, bezgrzeszności i niewinności, dlatego aron ha-kodesz przysłania się białym parochetem, białe są okrycia pulpitów na bimie i meil (sukienka, czyli aksamitny lub jedwabny futerał na zwoje Tory).

Modlitwy odmawiane tego dnia odzwierciedlają poważny charakter święta – ich słowa zawierają prośby o życie i zdrowie dla siebie i najbliższych, są pełne pokory i skruchy za popełnione grzechy. Jedna z modlitw zawiera prośbę: „Wspomnij nas na życie, Panie Królu nasz, i zapisz nas do Księgi Życia”. Słowa te powtarzane są wielokrotnie, ponieważ w to święto Bóg zapisuje losy ludzi do Księgi Życia (sprawiedliwych) lub do Księgi Śmierci (grzeszników), natomiast wyroki dla reszty ludzi podejmowane są w Jomim Noraim, dziesięć dni dzielących Rosz ha-Szanę od Jom Kipur. Podczas składania życzeń wypowiadane są słowa „Leszana towa tikkatewu” – „Obyś został zapisany na dobry rok!”.

Po południu pierwszego dnia Nowego Roku nad brzegami wód odbywa się ceremonia wyrzucania grzechów, tzw. taszlich. Deklamuje się wtedy fragment proroctwa Micheasza: „Ulituje się znowu nad nami, zetrze nasze nieprawości i wrzuci w głębokości morskie wszystkie nasze grzechy”. Po powrocie do domu zasiada się do uroczystego posiłku, na który składają się pokarmy symbolizujące początek roku – na przykład potrawkę z głowy ryby, w myśl maksymy: „Zaczynajcie rok od głowy, a nie od nóg”. Istnieje też przekonanie, że nadchodzący rok będzie taki, jakie dania pojawią się na świątecznym stole. Z tego powodu zabronione jest jedzenie potraw gorzkich, kwaśnych i słonych, co zwiastowałoby rok pełen goryczy, kłótni i łez. Dlatego to święto jest jedynym dniem w roku, kiedy przy odmawianiu błogosławieństwa nad chlebem nie soli się chałki, ale zanurza ją w miodzie. Na stole nie może zabraknąć jabłek z miodem, rodzynek i daktyli. Oprócz nich pojawiają się także winogrona i granaty, które poprzez swoją budowę (wielość w jedności) symbolizują duchowe jednoczenie się narodu żydowskiego z Bogiem.

© Tekst stanowi kompilację treści: Encyklopedii PWN; Leksykonu Żydzi w Polsce. Dzieje i kultura, J. Tomaszewski, A. Żbikowski, Warszawa 2001; Historia i kultura Żydów polskich. Słownik, A. Cała, H. Węgrzynek, G. Zalewska, WSiP.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.