Ziemie Odzyskane, Ziemie Zachodnie i Północne, Ziemie Nowe, Ziemie Uzyskane

– terytoria należące uprzednio do Niemiec (Śląsk, część Pomorza Zach. i Brandenburgii po linię Odry i Nysy Łużyckiej oraz południowa część Prus Wschodnich) i Wolnego Miasta Gdańska, włączone do Polski w wyniku postanowień konferencji w Poczdamie VII–VIII 1945; powierzchnia 102 855 km2. Termin „Ziemie Odzyskane” został upowszechniony przez władze komunistyczne w 2. poł. lat 40. na potwierdzenie tezy o odzyskaniu przez Polskę prastarych ziem słowiańskich (piastowskich), które w sposób nieprawny zostały w drodze wielowiekowego podboju zagarnięte przez Niemców, a następnie podstępnie zgermanizowane. Administrację polską na Ziemiach Odzyskanych tworzono od marca 1945 r., w wyniku działań wojennych i dewastacji przez Armię Czerwoną zniszczeniu uległo 40% zabudowań w miastach i 28% na wsi. Dewastacja trwała także w początkowym okresie administracji polskiej na skutek wywózki majątku ruchomego do ZSRR przez Armię Czerwoną oraz masowej grabieży (tzw. szabru). W XI 1945–I 1949 administrację Ziem Odzyskanych sprawowało Ministerstwo Ziem Odzyskanych. Podczas działań wojennych uciekło lub zostało ewakuowanych z Ziem Odzyskanych ok. 5 mln Niemców, 1945–50 wysiedlono ok. 3,5–4 mln Niemców, na ich miejsce osiedliło się 1945–48 ok. 4,8 mln Polaków, ponadto pozostał na Ziemiach Odzyskanych (głównie Górny Śląsk, Warmia i Mazury) ok. 1 mln ludności autochtonicznej. W 1949 r. ludność Ziem Odzyskanych składała się w 48% z przesiedleńców z innych regionów Polski, 27,7% — z repatriantów z ZSRR, 19,7% stanowili autochtoni, a 3,8% — reemigranci z innych państw (m.in. Francja, Jugosławia). W 1950 r. przynależność Ziem Odzyskanych do Polski została uznana przez NRD, a w 1970 przez RFN (ostatecznie przez Niemcy 1990).

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

 

– termin stworzony przez propagandę PRL określający wschodnie i północne tereny Niemiec włączone do Polski po II wojnie światowej w następstwie porozumienia aliantów w Poczdamie w lipcu 1945 roku. Ziemie Odzyskane obejmowały dużą część Śląska, ziemię lubuską, Pomorze Zachodnie ze Szczecinem i Wschodnie z Gdańskiem oraz południową część Prus Wschodnich, czyli Warmię i Mazury. Zamieszkujący te ziemie Niemcy zostali wysiedleni do radzieckiej i brytyjskiej strefy okupacyjnej Niemiec. Już w 1945 roku rozpoczęła się masowa migracja Polaków na ziemie zachodnie i północne. Do 1950 przybyło tam blisko 5 mln ludzi, z czego ok. 1,5 mln stanowili tzw. repatrianci ze Związku Radzieckiego. Wśród tych osadników, zwłaszcza na Dolnym Śląsku, było wielu Żydów: w połowie 1946 roku mieszkało tam 90 tys. i był to największy ośrodek osadnictwa żydowskiego w Polsce. Władze polskie podjęły szeroką kampanię propagandową dowodzącą polskości Ziem Odzyskanych: spolonizowano nazwy miejscowe, niszczono ślady niemieckiej obecności, podkreślano historyczny związek tych ziem z Polską. Jednocześnie ich przynależność do Polski była przez długie lata niepewna. W 1950 roku nową granicę wschodnią uznała NRD, natomiast RFN dopiero w 1970. Układy te zostały potwierdzone po zjednoczeniu Niemiec w 1990 roku.

Hasło powstało w ramach projektu Zapisywanie świata żydowskiego w Polsce, którego autorką jest Anka Grupińska, znana polska dziennikarka i pisarka, specjalizująca się w najnowszej historii Żydów polskich. Projekt ten, zainicjowany w 2006 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich, polega na rejestrowaniu rozmów z polskimi Żydami wszystkich pokoleń.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.