W okresie międzywojennym w Błaszkach działała żydowska socjalistyczna partia Bund. Pełna nazwa partii brzmiała w języku jidisz – Algemejner Jidiszer Bund Arbejter im Pojlen. Dosłowne tłumaczenie na język polski brzmi: Ogólny Żydowski Związek Robotniczy w Polsce. Powszechnie jednak partia ta nazywana była w formie skrótowej – Bund. Podczas gdy niemal wszystkie ugrupowania żydowskie w Polsce nosiły nazwy hebrajskie, Bund oraz jego organizacje nosiły nazwy w języku jidisz. Wiązało się to założeniami programowymi Bundu, który stał na stanowisku, że językiem ojczystym Żydów Polskich jest język jidisz. Negatywnie odnosił się do ruchu syjonistycznego i przeciwstawiał się próbom upowszechniania języka hebrajskiego. Walczył także z klerykalizmem i dominacją rabinów.

Bund zgłosił własną listę w wyborach do Rady Miasta Błaszki w 1927 roku. W skutek doniesienia o nieprawidłowości w sposobie przeprowadzenia wyborów złożonego do Głównej Komisji Wyborczej lista nr 4 (żydowsko-robotnicza "Bund") została unieważniona. Skargę złożył pełnomocnik listy nr 4 - Majlech Brodziak i 32 wyborców podpisanych na tej liście[1.1]. Komisja Wyborcza w Błaszkach podjęła decyzję o unieważnieniu z powodu rzekomego fałszowania podpisów na listach. Ponieważ miało to wpływ na wynik wyborów, Komisja postanowiła je unieważnić. Ile głosów zdobył Bund można oszacować w przybliżeniu. W wyborach 1927 roku z ogólnej liczby 2492 osób uprawnionych do głosowania udział wzięło zaledwie 1699 osób, w tym 1661 głosów padło na pięć nie unieważnionych list wyborczych. Wynikałoby z tego, że na listę Bundu i listę robotniczo-rzemieślniczą w sumie zagłosowało 38 osób. Był to wynik marny. W Błaszkach największą popularnością cieszył się ruch syjonistyczny. Duże wpływy mieli także ortodoksi. W następnych wyborach przeprowadzonych w grudniu 1932 r. mieszkańcy Błaszek glosowali podzieleni na dwa okręgi. Z ogólnej liczby 2755 uprawnionych do głosowania, udział wzięło 2501 obywateli. Do Rady Miejskiej wybrano tkacza z Bundu Joska Dawida Zajfa. Był jednym z czterech reprezentantów społeczności żydowskiej we władzach miejskich.[1.2]

Bund brał również udział w wyborach do zarządu Wyznaniowej Gminy Żydowskiej w Błaszkach. Ostatnie wybory do gmin żydowskich odbyły się 30.08.1936 roku. Na ternie całego kraju okazały się sukcesem Bundu, jak sytuacja przedstawiała się w Błaszkach nie wiadomo, ponieważ nie dysponujemy odpowiednimi źródłami. H. Marcinkowska uważa jednak, że wpływy syjonistyczne były na tyle silne, że układ sił nie zmienił się[1.3]

Oprócz działalności politycznej Bund sponsorował działalność stowarzyszenia kulturalno-oświatowego "Kultur Liga" w Błaszkach. Celem stowarzyszenia był rozwój żydowskiej kultury oraz wszelkiej jej przejawów: literatury, sztuki, muzyki, teatru itd. Kultur Liga za cel stawiała sobie także pomoc w tworzeniu i utrzymaniu wszelkich instytucji kulturalno-oświatowych. W 1931 r. do stowarzyszenia należało 20 członków. W skład zarządu wchodzili: Chaim Jakób Zalc - prezes (były członek Związku Niefachowych Robotników Żydowskich, bezpartyjny), Boruch Wolf - sekretarz (były członek Związku Niefachowych Robotników Żydowskich, bezpartyjny), Szlama Luel - skarbnik (syjonista), Chaja Kohn (bezpartyjna), Szyje Dziubas (były członek Związku Niefachowych Robotników Żydowskich, bezpartyjny)[1.4].

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] ŻIH, Dział Dokumentacji Zabytków, H. Marcinkowska, Miasteczko w kolorze niebieskim. Żydzi z Błaszek, Błaszki 2001, s. 44
  • [1.2] ŻIH, Dział Dokumentacji Zabytków, H. Marcinkowska, Miasteczko w kolorze niebieskim. Żydzi z Błaszek, Błaszki 2001, s. 45
  • [1.3] ŻIH, Dział Dokumentacji Zabytków, H. Marcinkowska, Miasteczko w kolorze niebieskim. Żydzi z Błaszek, Błaszki 2001, s. 57
  • [1.4] ŻIH, Dział Dokumentacji Zabytków, H. Marcinkowska, Miasteczko w kolorze niebieskim. Żydzi z Błaszek, Błaszki 2001, s. 73