O badania materialnego dziedzictwa polskich Żydów, w tym także cmentarzy, w okresie międzywojennym apelował już wybitny historyk Majer Bałaban. Po Zagładzie szersza, kompleksowa dokumentacja dziedzictwa żydowskiego była praktycznie niemożliwa, zarówno w związku z atomizacją społeczności żydowskiej w Polsce, brakiem odpowiednich kadr, jak również polityką władz. Na potrzeby Urzędu do spraw Wyznań kilkakrotnie tworzono podstawowe spisy cmentarzy, zawierające dane adresowe, informacje o powierzchni i ogólnym stanie zachowania. Były one jednak dalece niepełne. Wydarzenia marcowe z 1968 r., w wyniku których wielu polskich Żydów zostało zmuszonych do opuszczenia kraju, na wiele lat zamroziły działania na rzecz nie tylko restauracji, ale również dokumentacji żydowskiej spuścizny materialnej. Gdy na początku lat 80. niezależny Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej ogłosił w „Tygodniku Solidarność” apel o nadsyłanie informacji o miejscowych cmentarzach, a następnie zebrał ogólne dane o ok. 800 obiektach, Urząd do spraw Wyznań uznał powstały dokument za „wrogi”[1.1].

Dokumentacja ruszyła dopiero po zmianie ustroju. W 1989 r. Eleonora Bergman i Jan Jagielski z Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie sporządzili listę zachowanych budynków synagog oraz cmentarzy żydowskich. Kolejny spis – obejmujący 1056 cmentarzy – został przygotowany w 1994 r. przez Jana Jagielskiego i Urszulę Kalińską w oparciu o materiały zebrane przez Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP, Departament ds. Wyznań Urzędu Rady Ministrów, Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce oraz Jewish Heritage Council – World Monuments Fund[1.2]. W 1995 r. na zlecenie United States Commission for the Preservation of America's Heritage Abroad stworzono raport, w którym na terytorium Polski w granicach po 1945 r. odnotowano 1008 cmentarzy żydowskich, w tym: 134 cmentarze z liczbą nagrobków od 20 do 100, 83 cmentarze z liczbą nagrobków od 100 do 500, 37 cmentarzy z liczbą nagrobków od 500 do 5000, 7 cmentarzy z ponad 5000 nagrobkami[1.3]. Te szacunkowe dane zostały zweryfikowane w późniejszych latach, m.in. dzięki procesowi restytucji mienia przedwojennych gmin żydowskich, rozwojowi zainteresowania i badań nad kulturą polskich Żydów, a także Internetowi, który ułatwił i przyspieszył wymianę informacji.

Według zestawienia przygotowanego w 2017 r. przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, w Polsce znajdują się nie mniej niż 1172 cmentarze żydowskie. Istnienie sześciu innych (w Dubecznie, Dorohusku, Firleju, Jastrzębnikach, Rudzie-Opalinie i Skryhiczynie) oczekuje na potwierdzenie przez organizacje żydowskie oraz Narodowy Instytut Dziedzictwa. W poniższej tabeli ujęto wszystkie znane cmentarze, niezależnie od czasu założenia oraz stanu zachowania – również te, na których nie ma nagrobków. Są wśród nich m.in. cmentarze średniowieczne, których lokalizacja nie jest dokładnie znana; cmentarze założone w gettach w Augustowie, Białymstoku i Kielcach; żydowski cmentarz wojskowy z czasów I wojny światowej w Zakliczynie. Tabela nie obejmuje zbiorowych grobów ofiar Zagłady, położonych poza cmentarzami żydowskimi.

Liczba cmentarzy żydowskich w Polsce z podziałem na województwa (w obecnych granicach):

Województwo

Liczba cmentarzy

W tym w rejestrze zabytków NID

dolnośląskie

55

13

kujawsko-pomorskie

63

3

lubelskie

126

19

lubuskie

40

6

łódzkie

73

15

małopolskie

62

23

mazowieckie

143

30

opolskie

35

17

podkarpackie

92

26

podlaskie

90

38

pomorskie

30

5

śląskie

65

14

świętokrzyskie

55

11

warmińsko-mazurskie

57

11

wielkopolskie

120

9

zachodniopomorskie

67

8

Łącznie:

1172

247

 

Zważywszy, że po 1989 r. stan wielu cmentarzy zmienił się, stale pożądane jest sporządzenie i aktualizowanie szczegółowego spisu, zawierającego oprócz danych adresowych także informacje o powierzchni, statusie własnościowym, liczbie zachowanych nagrobków, stanie infrastruktury (ogrodzeń, domów przedpogrzebowych i innych obiektów), oznaczeniu granic, wpisach do rejestru zabytków i gminnej ewidencji zabytków, współczesnych formach upamiętnienia.

Choć w ostatnich dekadach pojawiły się różne publikacje o żydowskiej sztuce sepulkralnej, to stan naszej wiedzy o cmentarzach żydowskich w Polsce jest nadal niewystarczający. Przedwojenna dokumentacja – m.in. rejestry pochówków i księgi bractw pogrzebowych – uległa zniszczeniu w trakcie Zagłady. Nie doszło do całościowej inwentaryzacji nagrobków, jako kluczowego źródła do opisu cmentarza. Zdecydowana większość cmentarzy nie doczekała się nawet szczegółowych badań naukowych. Jedynie kilkadziesiąt – m.in. w Krakowie, Lesku, Międzyrzecu Podlaskim, Olkuszu, Słubicach, Tarnowie – posiada profesjonalnie opracowane i opublikowane monografie. Badania nad cmentarzami prowadzone są między innymi przez Żydowski Instytut Historyczny im. E. Ringelbluma oraz wydziały judaistyki uniwersytetów w Krakowie, Lublinie i Wrocławiu. Do czołowych naukowców zajmujących się tą tematyką należą m.in.: dr hab. Andrzej Trzciński z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, dr hab. Leszek Hońdo z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, dr hab. Marcin Wodziński z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Istotny wkład ma Fundacja Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich, która w ostatnich latach wykonała spisy i fotografie 102 506 nagrobków w 96 miastach oraz umieściła te dane na swojej stronie. Spis zawiera także dokumentację 10 tys. macew na cmentarzach w Białymstoku, Gliwicach, Katowicach, Krzepicach, Pabianicach, Piotrkowie Trybunalskim i Radomsku, którą Fundacja sporządziła na zlecenie i z funduszy Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Ważną rolę odegrało powstanie portali internetowych, które umożliwiły pozyskiwanie informacji o cmentarzach od lokalnych historyków, badaczy i społeczników oraz udostępnienie tej wiedzy użytkownikom Internetu. Także Wirtualny Sztetl, poprzez swój specjalistyczny dział – „Pamięć w Kamieniu”, udostępnił opisy i zdjęcia 15,5 tys. nagrobków ze 114 cmentarzy w Polsce, na Białorusi i Ukrainie.

Cmentarze żydowskie w Polsce bezsprzecznie wymagają kompleksowej dokumentacji. Stanowią cenne źródło wiedzy z różnych dziedzin, przede wszystkim historii i kultury społeczności żydowskiej, historii danej miejscowości, genealogii. To nasze wspólne dziedzictwo – żydowskie, polskie, europejskie.

Krzysztof Bielawski

Lista cmentarzy żydowskich znajdujących się w rejestrze zabytków, stan na 31.10.2017 r.

Serdecznie dziękujemy Narodowemu Instytutowi Dziedzictwa za udostępnienie danych.

 

Województwo Powiat Miejscowość Ulica Rejestr
dolnośląskie oleśnicki Kijowice    636/W z 12.01.1990 (WKZ Wrocław)
dolnośląskie jaworski Jawor    836/L z 16.02.1990 (WKZ Legnica)
dolnośląskie oławski Miłocice    642/W z 14.05.1990 (WKZ Wrocław)
dolnośląskie kamiennogórski Kamienna Góra ul. Katowicka  980/J z 4.09.1989 (WKZ Jelenia Góra)
dolnośląskie kłodzki Kłodzko ul. Bohaterów Getta 18  A/740 z 22.03.2006 (WKZ Dolnośląski)
dolnośląskie m. Legnica Legnica ul. Wrocławska 106

 754/L z 28.12.1987 (WKZ Legnica)

dolnośląskie m. Wrocław Wrocław ul. Lotnicza - Lekarska  428/Wm z 26.09.1983 (WKZ Wrocław)
dolnośląskie m. Wrocław Wrocław ul. Ślężna  322/Wm z 24.05.1975 (WKZ Wrocław)
dolnośląskie oławski Oława ul. Cicha  385/W z 7.03.1977 (WKZ Wrocław)
dolnośląskie lubiński Ścinawa ul. Młynarska  750/L z 28.12.1987 (WKZ Legnica)
dolnośląskie wałbrzyski Wałbrzych ul. Moniuszki

 1365/WŁ z 16.03.1992 (WKZ Wałbrzych)

dolnośląskie wołowski Wińsko ul. J. Piłsudskiego  515/W z 26.09.1983 (WKZ Wrocław)
dolnośląskie ząbkowicki Ziębice ul. Przemysłowa  1024/WŁ z 10.09.1984 (WKZ Wałbrzych)
kujawsko-pomorskie bydgoski Koronowo ul. Kotomierska  A/241 z 3.01.1990 (WKZ Bydgoszcz)
kujawsko-pomorskie m. Grudziądz Grudziądz ul. Cmentarna  557 z 21.11.1991 (WKZ Toruń)
kujawsko-pomorskie m. Toruń Toruń  ul. Pułaskiego 18/20  A/553 z 29.05.1991 (WKZ Toruń)
łódzkie rawski Biała Rawska ul. Polna  966-A z 30.05.1994 (WKZ Skierniewice)
łódzkie skierniewicki Bolimów ul. Cmentarna  898 z 21.12.1992 (WKZ Skierniewice)
łódzkie brzeziński Brzeziny ul. Skłodowskiej-Curie

 935 z 10.11.1993 (WKZ Skierniewice)

łódzkie opoczyński Drzewica ul. Kolejowa  472/A z 5.11.1991 (WKZ Radom)
łódzkie kutnowski Kutno ul. Tarnowskiego  635 z 9.12.1992 (WKZ Płock)
łódzkie łowicki Łowicz ul. Łęczycka 96  875 z 20.03.1992 (WKZ Skierniewice)
łódzkie m. Łódź Łódź ul. Bracka 40  A/276 z 17.09.1980 (WKZ Łódź)
łódzkie m. Piotrków Tryb. Piotrków Tryb.  ul. Spacerowa / Kręta 408 z 27.12.1989 (WKZ Piotrków Trybunalski)
łódzkie m. Skierniewice Skierniewice ul. Graniczna 14 874 A z 20.03.1992 (WKZ Skierniewice)
łódzkie m. Skierniewice Skierniewice ul. Strobowska 36 873 A z 20.03.1992 (WKZ Skierniewice)
łódzkie pabianicki Pabianice ul. Karolewska 57  A/363 z 18.12.1995 (WKZ Łódź)
łódzkie radomszczański Radomsko  ul. Przedborska 409 z 27.12.1989 (WKZ Piotrków Trybunalski)
łódzkie rawski Rawa Maz. ul. Żydomicka 872 A z 20.03.1992 (WKZ Skierniewice)
łódzkie tomaszowski Tomaszów Maz. ul. Ugaj 410 z 27.12.1989 (WKZ Piotrków Trybunalski)
łódzkie zduńskowolski Zduńska Wola ul. Kacza 18  A/101 z 27.12.2010 (WKZ Łódzki)
lubelskie kraśnicki Annopol ul. Leśna  408/A z 19.10.1989 (WKZ Tarnobrzeg)
lubelskie biłgorajski Biłgoraj ul. Konopnickiej  A/482 z 12.03.1990 (WKZ Zamość)
lubelskie biłgorajski Frampol  ul. Ogrodowa  A/487 z 7.05.1990 (WKZ Zamość)
lubelskie krasnostawski Izbica    A/476 z 30.01.1990 (WKZ Zamość)
lubelskie biłgorajski Józefów  

 A/438 z 2.06.1969 (WKZ Lublin)

lubelskie puławski Kazimierz Dolny ul. Czerniawy  A/886 z 27.06.1984 (WKZ Lublin)
lubelskie puławski Końskowola    A/1026 z 29.12.1990 (WKZ Lublin)
lubelskie puławski Kurów ul. Blich  A/1030 z 10.04.1990 (WKZ Lublin)
lubelskie lubartowski Lubartów ul. Cicha  A/997 z 30.12.1989 (WKZ Lublin)
lubelskie m. Lublin Lublin ul. Sienna 25

 A-353 z 31.05.1968 (WKZ Lublin)

lubelskie m. Lublin Lublin ul. Walecznych  A/983 z 11.12.1989 (WKZ Lublin)
lubelskie puławski Markuszów ul. Lubelska  A/1000 z 30.12.1989 (WKZ Lublin)
lubelskie bialski Międzyrzec Podl. ul. Brzeska  A/172 z 15.12.1988 (WKZ Biała Podlaska)
lubelskie rycki Bobrowniki    A/999 z 30.12.1989 (WKZ Lublin)
lubelskie zamojski Szczebrzeszyn ul. Zamkowa  A/333 z 14.12.1985 (WKZ Zamość)
lubelskie świdnicki Biskupice    A/1004 z 8.05.1990 (WKZ Lublin)
lubelskie puławski Zarzeka    A/1113 z 15.05.1997 (WKZ Lublin)
lubelskie radzyński Wohyń  ul. Parczewska  A/1662 z 21.08.2017 (WKZ Lubelski)
lubelskie zamojski Zwierzyniec ul. 2 Lutego  A/480 z 2.02.1990 (WKZ Zamość)
lubuskie m. Gorzów Wlkp. Gorzów Wlkp. ul. Gwiaździsta  L-194/A z 23.02.2006 (WKZ Lubuski)
lubuskie m. Zielona Góra Zielona Góra ul. Wrocławska 60a  L-189/A z 6.01.2006 (WKZ Lubuski)
lubuskie międzyrzecki Skwierzyna ul. Mickiewicza  416/92 z 2.11.1992 (WKZ Gorzów Wielkopolski)
lubuskie wschowski Górczyna    1156/A z 28.11.1989 (WKZ Leszno)
lubuskie żagański Szprotawa ul. Kraszewskiego 3232 z 21.01.1990 (WKZ Zielona Góra)
małopolskie wadowicki Andrychów ul. Żwirki i Wigury A-650 z 12.12.1989 (WKZ Bielsko-Biała)
małopolskie gorlicki Bobowa   590 z 15.12.1989 (WKZ Nowy Sącz)
małopolskie bocheński Bochnia ul. Dębcza A-326 z 13.12.1989 (WKZ Tarnów)
małopolskie olkuski Krzykawka    A-1378/M z 30.10.2013 (WKZ Małopolski)
małopolskie brzeski Brzesko ul. Czarnowiejska A-353 z 8.10.1992 (WKZ Tarnów)
małopolskie gorlicki Gorlice   604 z 20.12.1987 (WKZ Nowy Sącz)
małopolskie gorlicki Stróżówka   A-611 z 27.02.1990 (WKZ Nowy Sącz)
małopolskie nowosądecki Biała Niżna   571 z 30.06.1988 (WKZ Nowy Sącz)
małopolskie nowosądecki Siołkowa   A-681 z 15.10.1992 (WKZ Nowy Sącz)
małopolskie nowotarski Podwilk   A-589 z 15.12.1989 (WKZ Nowy Sącz)
małopolskie oświęcimski Kęty    A-651/90 z 16.01.1990 (WKZ Bielsko-Biała)
małopolskie m. Kraków Kraków ul. Szeroka 40 A-42 z 5.11.1968 (WKZ Kraków)
małopolskie m. Kraków Kraków ul. Miodowa 55 A-1101 z 24.03.1999 (WKZ Małopolski)
małopolskie m. Nowy Sącz Nowy Sącz ul. Rybacka 605 z 20.12.1989 (WKZ Nowy Sącz)
małopolskie m. Tarnów Tarnów  ul. Szpitalna A-22 z 28.09.1976 (WKZ Tarnów)
małopolskie limanowski Mszana Dolna ul. Zakopiańska A-606 z 20.12.1989 (WKZ Nowy Sącz)
małopolskie bocheński Nowy Wiśnicz   A-327 z 17.12.1989 (WKZ Tarnów)
małopolskie oświęcimski Oświęcim ul. Dąbrowskiego  A-618/94 z 18.10.1994 (WKZ Bielsko-Biała)
małopolskie tarnowski Rzepiennik Bisk.    A-1420/M z 14.10.2014 (WKZ Małopolski)
małopolskie dąbrowski Szczucin   A-346 z 10.04.1992 (WKZ Tarnów)
małopolskie chrzanowski Trzebinia ul. Słowackiego  A/1297/M z 10.05.2012 (WKZ Małopolski)
małopolskie wadowicki Wadowice ul. Tomicka  A-661/91 z 8.06.1990 (WKZ Bielsko-Biała)
małopolskie tarnowski Żabno ul. Kościuszki  A-336 z 2.11.1990 (WKZ Tarnów)
mazowieckie warszawski zachodni Błonie ul. Polna  1386 z 26.07.1989 (WKZ Warszawa)
mazowieckie ostrowski Brok  

 266 z 22.01.1986 (WKZ Ostrołęka)

mazowieckie piaseczyński Góra Kalwaria    1408 z 9.02.1990 (WKZ Warszawa)
mazowieckie grodziski Grodzisk Maz. ul. Żydowska  1607 z 27.02.1996 (WKZ Warszawa)
mazowieckie grójecki Grójec    407/A z 8.05.1989 (WKZ Radom)
mazowieckie miński Okuniew    1393 z 2.02.1991 (WKZ Warszawa)
mazowieckie otwocki Karczew ul. Otwocka  1377 z 26.07.1989 (WKZ Warszawa)
mazowieckie otwocki Karczew    1407 z 2.02.1991 (WKZ Warszawa)
mazowieckie zwoleński Kazanów    467/A z 5.11.1991 (WKZ Radom)
mazowieckie kozienicki Kozienice ul. Radomska  403/A z 3.04.1989 (WKZ Radom)
mazowieckie m. Radom Radom ul. Towarowa  400/A/89 z 3.04.1989 (WKZ Radom)
mazowieckie m. Siedlce Siedlce ul. Szkolna  A-431 z 17.12.1993 (WKZ Siedlce)
mazowieckie miński Mińsk Maz. ul. Dąbrówki  128/2005 z 31.01.2005 (WKZ Mazowiecki)
mazowieckie mławski Mława ul. Warszawska

 A-369 z 3.06.1994 (WKZ Ciechanów)

mazowieckie grójecki Mogielnica ul. Polesie  526/A/92 z 8.04.1992 (WKZ Radom)
mazowieckie żyrardowski Mszczonów ul. Poniatowskiego  877 z 20.03.1992 (WKZ Skierniewice)
mazowieckie piaseczyński Piaseczno ul. Tuwima  1409 z 2.02.1991 (WKZ Warszawa)
mazowieckie płoński Płońsk ul. Warszawska  A-1381 z 8.04.2016 (WKZ Mazowiecki)
mazowieckie pruszkowski Pruszków ul. Lipowa 50  1339 z 27.12.1988 (WKZ Warszawa)
mazowieckie przysuski Przysucha    405/A z 3.04.1989 (WKZ Radom)
mazowieckie radomski Przytyk    404/A z 3.04.1989 (WKZ Radom)
mazowieckie lipski Sienno ul. Partyzantów  484/A z 5.11.1991 (WKZ Radom)
mazowieckie otwocki Śniadków Górny    A-1033 z 28.06.2011 (WKZ Mazowiecki)
mazowieckie wyszkowski Popowo Kośc.  

 267 z 27.01.1986 (WKZ Ostrołęka)

mazowieckie szydłowiecki Szydłowiec  

 845 z 2.04.1959 (WKZ Kielce)

mazowieckie m. st. Warszawa Warszawa ul. Św. Wincentego  A-856 z 5.09.2009 (WKZ Mazowiecki)
mazowieckie żyrardowski Wiskitki    878 z 7.04.1992 (WKZ Skierniewice)
mazowieckie m. st. Warszawa Warszawa ul. Okopowa 49/51  874 z 1.12.1973 (WKZ Warszawa)
mazowieckie garwoliński Żelechów ul. Chłopickiego  A-1188 z 28.05.2013 (WKZ Mazowiecki)
mazowieckie żyrardowski Żyrardów ul. Mireckiego 3  868 A z 18.02.1992 (WKZ Skierniewice)
opolskie prudnicki Biała    20/77 z 31.03.1977 (WKZ Opole)
opolskie brzeski Brzeg ul. Makarskiego  235/89 z 28.12.1989 (WKZ Opole)
opolskie kluczborski Biskupice    231/89 z 20.12.1989 (WKZ Opole)
opolskie oleski Dobrodzień    439/88 z 27.05.1988 (WKZ Częstochowa)
opolskie prudnicki Głogówek    242/90 z 14.03.1990 (WKZ Opole)
opolskie głubczycki Głubczyce ul. Wrocławska  245/90 z 26.03.1990 (WKZ Opole)
opolskie krapkowicki Gogolin ul. Wyzwolenia  229/89 z 4.12.1989 (WKZ Opole)
opolskie krapkowicki Krapkowice ul. Kolejowa  230/89 z 4.12.1989 (WKZ Opole)
opolskie m. Opole Opole ul. Graniczna  223/89 z 6.11.1989 (WKZ Opole)
opolskie oleski Olesno ul. Młyńska  427/88 z 27.05.1988 (WKZ Częstochowa)
opolskie nyski Otmuchów    234/89 z 28.12.1989 (WKZ Opole)
opolskie namysłowski Pokój ul. Kolejowa  A-227/89 z 4.12.1989 (WKZ Opole)
opolskie oleski Praszka ul. Obrońców Pokoju  A/500/89 z 21.11.1989 (WKZ Częstochowa)
opolskie prudnicki Prudnik ul. Kolejowa 40a  A-21/77 z 31.03.1977 (WKZ Opole)
opolskie namysłowski Miejsce    239/90 z 5.02.1990 (WKZ Opole)
opolskie strzelecki Niezdrowice    240/90 z .02.1990 (WKZ Opole)
opolskie kluczborski Wołczyn ul. Byczyńska  228/89 z 4.12.1989 (WKZ Opole)
podkarpackie leski Baligród    A-194 z 26.03.1990 (WKZ Krosno)
podkarpackie przemyski Bircza    A-341 z 18.12.1989 (WKZ Przemyśl)
podkarpackie krośnieński Dukla    A-157 z 28.07.1989 (WKZ Krosno)
podkarpackie niżański Katy    503/A z 24.05.1993 (WKZ Tarnobrzeg)
podkarpackie jarosławski Jarosław ul. Kruhel Pawłosiowski  A-343 z 18.12.1989 (WKZ Przemyśl)
podkarpackie przeworski Siedleczka    A-350 z 5.02.1990 (WKZ Przemyśl)
podkarpackie krośnieński Korczyna    A-307 z 28.02.1994 (WKZ Krosno)
podkarpackie niżański Krzeszów    395/A z 30.06.1988 (WKZ Tarnobrzeg)
podkarpackie niżański Krzeszów    467/A z 8.06.1992 (WKZ Tarnobrzeg)
podkarpackie przemyski Krzywcza    A-670 z 22.10.2011 (WKZ Podkarpacki)
podkarpackie leski Lesko ul. Słowackiego  A-143 z 19.11.1969 (WKZ Rzeszów)
podkarpackie leżajski Leżajsk ul. Górna  1228 z 10.05.1991 (WKZ Rzeszów)
podkarpackie lubaczowski Lubaczów ul. Kościuszki  A-349 z 17.01.1990 (WKZ Przemyśl)
podkarpackie m. Krosno Krosno ul. Goszczyńskiego  A-338 z 26.09.1995 (WKZ Krosno)
podkarpackie m. Przemyśl Przemyśl ul. Słowackiego  A-161 z 3.11.1986 (WKZ Przemyśl)
podkarpackie m. Rzeszów Rzeszów ul. Rejtana 1130 z 14.01.1983 (WKZ Rzeszów)
podkarpackie m. Tarnobrzeg Tarnobrzeg ul. Sienkiewicza  341/A z 13.06.1988 (WKZ Tarnobrzeg)
podkarpackie kolbuszowski Majdan Król.    436/A z 22.04.1991 (WKZ Tarnobrzeg)
podkarpackie jasielski Nowy Żmigród    A-228 z 23.11.1990 (WKZ Krosno)
podkarpackie lubaczowski Oleszyce ul. 3 Maja

 A-165 z 15.12.1986 (WKZ Przemyśl)

podkarpackie stalowowolski Pysznica    490/A z 1.03.1993 (WKZ Tarnobrzeg)
podkarpackie mielecki Radomyśl Wielki ul. Targowa  A-325 z 12.12.1989 (WKZ Tarnów)
podkarpackie krośnieński Rymanów ul. Słowackiego  A-343 z 24.10.1995 (WKZ Krosno)
podkarpackie przeworski Sieniawa ul. 1 Maja A-345 z 18.12.1989 (WKZ Przemyśl)
podkarpackie rzeszowski Sokołów Młp.   1140 z 2.11.1983 (WKZ Rzeszów)
podkarpackie niżański Ulanów   287/A z 21.09.1984 (WKZ Tarnobrzeg)
podlaskie suwalski Bakałarzewo   741 z 27.11.1989 (WKZ Suwałki)
podlaskie bielski Brańsk   773 z 20.10.1993 (WKZ Białystok)
podlaskie białostocki Choroszcz   714 z 28.12.1988 (WKZ Białystok)
podlaskie wysokomazowiecki Ciechanowiec   332 z 16.09.1987 (WKZ Łomża)
podlaskie siemiatycki Drohiczyn Al. Jaćwieży A-121 z 18.11.2004 (WKZ Podlaski)
podlaskie suwalski Filipów Pierwszy   740 z 27.11.1989 (WKZ Suwałki)
podlaskie białostocki Gródek   A-113 z 16.02.1995 (WKZ Podlaski)
podlaskie sokólski Janów  

738 z 23.03.1993 (WKZ Białystok)

podlaskie moniecki Jasionówka   749 z 31.12.1990 (WKZ Białystok)
podlaskie łomżyński Jedwabne   374 z 29.07.1988 (WKZ Łomża)
podlaskie suwalski Jeleniewo   A-917 z 12.10.1992 (WKZ Suwałki)
podlaskie hajnowski Kleszczele   455 z 6.08.1979 (WKZ Białystok)
podlaskie zambrowski Kołaki Kościelne   A-437 z 30.12.1991 (WKZ Łomża)
podlaskie kolneński Kolimagi   A-447 z 30.12.1992 (WKZ Łomża)
podlaskie kolneński Kolno   373 z 29.07.1988 (WKZ Łomża)
podlaskie sokólski Krynki  

657 z 30.12.1987 (WKZ Białystok)

podlaskie sokólski Kuźnica ul. Podlipska 846 z 28.09.1988 (WKZ Białystok)
podlaskie augustowski Lipsk   A-881 z 10.03.1989 (WKZ Suwałki)
podlaskie m. Białystok Białystok ul. Wschodnia 654 z 30.12.1987 (WKZ Białystok)
podlaskie m. Łomża Łomża ul. Wąska 69 A-241 z 10.02.1987 (WKZ Łomża)
podlaskie m. Łomża Łomża ul. Woziwodzka A-240 z 10.02.1987 (WKZ Łomża)
podlaskie m. Suwałki Suwałki ul. Zarzecze 499 z 15.05.1986 (WKZ Suwałki)
podlaskie kolneński Mściwuje   A-443 z 30.12.1991 (WKZ Łomża)
podlaskie siemiatycki Milejczyce   560 z 24.06.1986 i z 25.05.1994 (WKZ Białystok)
podlaskie hajnowski Narewka  

780 z 10.03.1994 (WKZ Białystok)

podlaskie suwalski Przerośl ul. Zusenkowska 675 z 26.08.1989 (WKZ Suwałki)
podlaskie sejneński Puńsk   A-884 z 25.11.1991 (WKZ Suwałki)
podlaskie suwalski Moczydły   A-883 z 25.11.1991 (WKZ Suwałki)
podlaskie grajewski Radziłów   A-445 z 30.12.1991 (WKZ Łomża)
podlaskie sejneński Marynowo   A-975 z 2.12.1993 (WKZ Suwałki)
podlaskie siemiatycki Siemiatycze ul. Polna 3 z 24.11.1999 (WKZ Podlaski)
podlaskie sokólski Sokółka ul. Zamenhofa

739 z 31.12.1990 (WKZ Białystok)

podlaskie kolneński Stawiski   375 z 2.08.1988 (WKZ Łomża)
podlaskie kolneński Stawiski   426 z 31.12.1991 (WKZ Łomża)
podlaskie białostocki Suraż   464 z 16.01.1980 (WKZ Białystok) (dec. urb.)
podlaskie białostocki Tykocin ul. Holendry 720 z 29.12.1984 (WKZ Białystok)
podlaskie wysokomazowiecki Wysokie Maz.   371 z 20.04.1988 (WKZ Łomża)
podlaskie zambrowski Zambrów   372 z 29.07.1988 (WKZ Łomża)
pomorskie sztumski Dzierzgoń  

48/78 z 15.08.1988 (WKZ Elbląg)

pomorskie m. Gdańsk Gdańsk ul. Cmentarna 904 z 3.10.1984 (WKZ Gdańsk)
pomorskie m. Sopot Sopot ul. Malczewskiego 894 z 30.11.1983 (WKZ Gdańsk)
pomorskie starogardzki Bączek   1063 z 16.10.1989 (WKZ Gdańsk)
pomorskie starogardzki Starogard Gd. ul. Bohaterów Getta 928 z 2.02.1985 (WKZ Gdańsk)
śląskie cieszyński Cieszyn ul. Haźlaska  A-411/86 z 11.07.1986 (WKZ Bielsko-Biała)
śląskie cieszyński Cieszyn ul. Haźlaska  A-412/86 z 11.07.1986 (WKZ Bielsko-Biała)
śląskie częstochowski Janów    401/86 z 17.06.1986 (WKZ Częstochowa)
śląskie kłobucki Krzepice ul. Nadrzeczna  A/426/88 z 27.05.1988 (WKZ Częstochowa)
śląskie m. Bielsko-Biała Bielsko-Biała ul. Cieszyńska 92  A-582/88 z 29.08.1988 (WKZ Bielsko-Biała)
śląskie m. Bytom Bytom ul. Piekarska 56  A/324/10 z 31.12.2010 (WKZ Śląski)
śląskie m. Częstochowa Częstochowa ul. Złota 245  397/86 z 5.05.1986 (WKZ Częstochowa)
śląskie m. Katowice Katowice ul. Kozielska 16  A/1414/90 z 29.10.1990 (WKZ Katowice)
śląskie m. Zabrze Zabrze ul. Sawickiej  A/1500/92 z 18.09.1982 (WKZ Katowice)
śląskie żywiecki Milówka    A-512/87 z 12.10.1987 (WKZ Bielsko-Biała)
śląskie cieszyński Wilamowice    A-652/90 z 17.01.1990 (WKZ Bielsko-Biała)
śląskie zawierciański Zawiercie    774/67 z 17.06.1967 (WKZ Katowice)
śląskie myszkowski Żarki    416/78 z 25.02.1987 (WKZ Częstochowa)
śląskie żywiecki Żywiec ul. Stolarska  A-640/89 z 12.10.1989 (WKZ Bielsko-Biała)
świętokrzyskie kielecki Bodzentyn  

 1070 z 20.09.1990 (WKZ Kielce)

świętokrzyskie kielecki Chęciny  

1095 z 2.03.1991 (WKZ Kielce)

świętokrzyskie m. Kielce Kielce  

1093 z 10.01.1991 (WKZ Kielce)

świętokrzyskie jędrzejowski Małogoszcz  

A-1073 z 8.01.1991 (WKZ Kielce)

świętokrzyskie ostrowiecki Ostrowiec Św.  

1104 z 23.04.1991 (WKZ Kielce)

świętokrzyskie opatowski Ożarów  

269/A z 23.07.1982 (WKZ Tarnobrzeg)

świętokrzyskie sandomierski Sandomierz ul. Sucha

325/A z 17.10.1989 (WKZ Tarnobrzeg)

świętokrzyskie jędrzejowski Sobków  

1069 z 5.11.1990 (WKZ Kielce)

świętokrzyskie starachowicki Starachowice  

1096 z 2.03.1991 (WKZ Kielce)

świętokrzyskie opatowski Tarłów ul. Piaskowa

 356/A z 14.06.1988 (WKZ Tarnobrzeg)

świętokrzyskie starachowicki Wąchock  

1058 z 20.06.1990 (WKZ Kielce)

warmińsko-mazurskie gołdapski Gołdap ul. Cmentarna A-1026 z 16.03.1995 (WKZ Suwałki)
warmińsko-mazurskie bartoszycki Górowo Iław. ul. Sikorskiego 17 3669 z 20.02.1986 (WKZ Olsztyn)
warmińsko-mazurskie m. Olsztyn Olsztyn ul. Zyndrama z Maszk. 3960 z 20.04.1988 (WKZ Olsztyn)
warmińsko-mazurskie mrągowski Mikołajki ul. Dybowska A-882 z 22.11.1991 (WKZ Suwałki)
warmińsko-mazurskie ostródzki Miłakowo ul. Kaszubska A-3966 z 20.04.1988 (WKZ Olsztyn)
warmińsko-mazurskie ostródzki Morąg   3674 z 9.01.1992 (WKZ Olsztyn)
warmińsko-mazurskie nidzicki Nidzica ul. Nowomiejska 3676 z 16.02.1989 (WKZ Olsztyn)
warmińsko-mazurskie nidzicki Nidzica ul. Nowomiejska 3667 z 20.02.1989 (WKZ Olsztyn)
warmińsko-mazurskie elbląski Pasłęk    137/90 z 10.01.1990 (WKZ Elbląg)
warmińsko-mazurskie szczycieński Szczytno ul. Łomżyńska 3923 z 21.03.1988 (WKZ Olsztyn)
warmińsko-mazurskie iławski Zalewo ul. Sienkiewicza 3970 z 9.01.1992 (WKZ Olsztyn)
wielkopolskie czarnkowsko-trzcianecki Czarnków ul. Poznańska A-754 z 7.06.1994 (WKZ Piła)
wielkopolskie złotowski Jastrowie ul. Kilińszczaków 17 A-536 z 16.09.1986 (WKZ Piła)
wielkopolskie krotoszyński Orla    838/Wlkp/A z 18.05.2011 (WKZ Wielkopolski)
wielkopolskie złotowski Debrzno-Wieś   A-496 z 16.12.1983 (WKZ Piła)
wielkopolskie czarnkowsko-trzcianecki Lubasz   A-673 z 10.04.1990 (WKZ Piła)
wielkopolskie m. Kalisz Kalisz ul. Podmiejska 23  80/Wlkp/A z 20.02.2002 (WKZ Wielkopolski)
wielkopolskie m. Leszno Leszno ul. Jana Pawła II 12-14  1301/A z 22.04.1992 (WKZ Leszno)
wielkopolskie turecki Turek    464/205 z 11.09.1991 (WKZ Konin)
wielkopolskie turecki Russocice    A-499/240 z 31.03.1994 (WKZ Konin)
zachodniopomorskie gryfiński Banie ul. Ogrodowa A-1267 z 12.09.1994 (WKZ Szczecin)
zachodniopomorskie gryfiński Cedynia ul. Kościuszki 100 z 25.10.2002 (WKZ Zachodniopomorskie)
zachodniopomorskie wałecki Człopa   A-726 z 28.05.1992 (WKZ Piła)
zachodniopomorskie sławieński Rusko   1205 z 4.05.1987 (WKZ Koszalin)
zachodniopomorskie wałecki Mirosławiec   A-497 z 16.12.1983 (WKZ Piła)
zachodniopomorskie szczecinecki Szczecinek   A-1405 z 24.04.2015 (WKZ Zachodniopomorski)
zachodniopomorskie świdwiński Świdwin ul. Dobra Rycerskie 1216 z 5.12.1989 (WKZ Koszalin)
zachodniopomorskie wałecki Tuczno ul. Młyńska A-695 z 8.05.1990 (WKZ Piła)
Drukuj

Przypisy

  • [1.1] Bergman E., Jagielski J., Ślady obecności. Synagogi i cmentarze, [w:] Następstwa zagłady Żydów. Polska 1944-2010, Lublin 2011, s. 479.
  • [1.2] Jagielski J., Kalińska U., Spis cmentarzy żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej wg stanu na dzień 31 grudnia 1994, kps, Warszawa 1994.
  • [1.3] Gruber S., Meyers P., Survey of historic Jewish monuments in Poland [online] http://surface.syr.edu/rel/17/ [dostęp 27.10.2017].