Święto Chanuka związane jest z wydarzeniami, które miały miejsce w II w. p.n.e. w Palestynie. Obszar ten znajdował się wówczas pod panowaniem Seleucydów. Za panowania Antiocha IV Epifanesa (175 – 164/163 r. p.n.e.) hellenistyczni władcy starali się oni narzucić Żydom politeizm. Zakazali kultywowania obyczajów żydowskich, m.in. obrzezania. Kulminacją antyjudaistycznej polityki Seleucydów było zbezczeszczenie Świątyni Jerozolimskiej. Umieszczono w niej wówczas umieszczając posągi greckich bogów, składając na nowopowstałym ołtarzu ku czci Zeusa ofiary ze świń. Takie postępowanie doprowadziło do wybuchu powstania, na czele którego stanął Matatiasz z rodu Hasmoneuszy, a po jego śmierci – syn Juda Machabeusz.

Zbrojny zryw zakończył się zwycięstwem. Jerozolima została wyzwolona. 25 dnia miesiąca kislew 164 r. p.n.e (3596 r. wg żydowskiej tradycji). przystąpiono do oczyszczenia Świątyni. Według przekazu zawartego w Talmudzie, w ruinach Świątyni znaleziono tylko jedną ampułkę opieczętowanej przez kapłana oliwy, która mogła posłużyć do rozpalenia świecznika świątynnego. Oliwy było jednak tak mało, że mogła starczyć jedynie na rozświetlenie menory przez jeden dzień. Aby wytłoczyć nową rytualnie czystą oliwę potrzebnych było osiem dni. Okazało się jednak, że w   cudowny sposób ta niewielka ilość oliwy wystarczyła na cały okres wymagany przez normy religijne.

Właśnie na pamiątkę tego cudu w Świątyni Jerozolimskiej 25 dnia miesiąca kislew rozpoczynamy obchody Chanuki. Trwa ona przez 8 dni. Każdego dnia na specjalnym dziewięcioramiennym świeczniku, zwanym chanukija, umieszczonym na zewnątrz domu lub w pobliżu okna, zapalana jest kolejna świeca. Dziewiąta świeca zwana szamesem (pomocnik) jest tą, od której zapala się inne. Zapalaniu świec towarzyszy odmawianie specjalnych błogosławieństw oraz śpiewanie pieśni Maoz cur.

Chanuka to święto szczególnie lubiane przez dzieci. Dostają wówczas prezenty albo drobne pieniądze (chanuka-gelt). Najpopularniejszą zabawą jest w tym czasie gra w drejdla, czyli w bączka. Dla dorosłych dozwolone są wówczas gry hazardowe.

Chanuka to bardzo radosne święto. Niewskazane jest w tym czasie zamartwianie się. Nie wolno też pościć, wręcz przeciwnie – zaleca się spożywanie tłustych (smażonych lub pieczonych w oleju lub oliwie) potraw na pamiątkę cudu związanego z rozmnożeniem oliwy.

Drukuj