Jeremiasz (ok. 650 p.n.e. – po 586 p.n.e.) – prorok judzki działający od 626 r. p.n.e., zaliczany do proroków większych. Znany głównie z biblijnej Księgi Jeremiasza, zawierającej zbiór jego proroctw, uporządkowanych i rozwiniętych na poziomie redakcji późniejszej. Istnieje ona w dwóch wersjach, hebrajskiej (kanonicznej) i greckiej, krótszej (w Septuagincie). Lamentacje Jeremiasza, przypisywane mu w tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej, zdradzają wpływ stylu i myśli Jeremiasza, ale pochodzą od innego autora. Istnieje też apokryf Pozostałe słowa Jeremiasza. Księga proroctw Jeremiasza jest ułożona tematycznie: groźby przeciwko własnemu ludowi, zapowiedzi katastrofy kraju i niewoli, potem oswobodzenie i zbawienie. Zawiera też dokładną relację o zdobyciu Jerozolimy przez Babilończyków (586 p.n.e.). Jeremiasz surowo oceniał współczesnych, wzywał do porzucenia pogańskich form kultu i nawrócenia moralnego, zapowiadał klęski i krytykował ostatnich władców Judy za sprzymierzanie się z Egiptem przeciw Babilonii, za co był więziony. Po upadku Jerozolimy pozostał w kraju, lecz późniejsi uciekinierzy zabrali go ze sobą do Egiptu. W ikonografii przedstawiany m.in. ze swoją księgą i motywami z proroctw (gałązka drzewa migdałowego, wrzący kocioł).

Bibliografia:

• Stachowiak L., Księga Jeremiasza, Poznań 1967.

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; zobacz sam: Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.