Szulc Józef Zygmunt (pseud. Jan Sulima) (4.04.1875 Warszawa – 10.04.1956 Paryż) – pianista wirtuoz, akompaniator, dyrygent, pedagog, kompozytor. Był synem Henryka, bratem Bronisława, Leona, Maurycego i Michała. Kształcił się od 1888 r. w grze na fortepianie pod kierunkiem Rudolfa Strobla (?) oraz w kompozycji u Zygmunta Noskowskiego w Instytucie Muzycznym w Warszawie, po czym kontynuował studia pianistyczne pod kierunkiem Ernesta Jedlički w Konserwatorium Juliusa Sterna w Berlinie, a ponadto prywatnie u Hermana Schramkego i Maurycego Moszkowskiego. W 1897 r. zaangażowany został jako nauczyciel gry na fortepianie do Konserwatorium Juliusa Sterna. Wkrótce dał się poznać w Berlinie jako pianista wirtuoz, a zwłaszcza jako znakomity akompaniator. Następnie przez pewien czas był dyrygentem orkiestry Wirtemberskiego Teatru Narodowego w Stuttgarcie, po czym udał się do Paryża, gdzie uzupełniał wykształcenie muzyczne, pracując nad grą na fortepianie pod kierunkiem Ignacego Jana Paderewskiego, a nad kompozycją – u Juliusza Masseneta.
W 1900 r. Szulc organizował w Paryżu wieczory kameralne, na których występował jako dyrygent. Po powrocie do kraju dyrygował w 1901 r. w operetce w Teatrze Miejskim we Lwowie. Rok później występował przez kilka miesięcy jako dyrygent w operze we Wrocławiu, a potem w Szczecinie. Latem 1903 r. dyrygował Orkiestrą Filharmonii Warszawskiej w Dolinie Szwajcarskiej. Ponownie wyjechał za granicę i przez kilka lat działał jako dyrygent i pedagog śpiewu w Brukseli, poświęcając się twórczości kompozytorskiej. Od 1910 r. żył w Paryżu, poświęcając się głównie kompozycji. Autor symfonii: Esther i Sinai, muzyki kameralnej i fortepianowej, m.in.: Sonaty a-moll na skrzypce, dedykowanej ojcu, baletu Une Nuit d’Ispahan oraz 19 operetek, wystawianych głównie we Francji i w Belgii: Tintin (1913), Loute (1922), La Victoire de Samothrace (1923), Le Petit Choc (1923), Vivette (1924), Mon vieu (1914), Quand on est trois... (1925), Mannequin (1925), Divin mansonge (1926), Couchette nr 3 (1929), Flossie (1929), Zou! (1930), Sidonie Panache (1930), Bis (1930), Le garçon de chez Prunier (1933), Mandarin (1934), Auberge du Chat-Coiffé (1935), Coffre-fort vivant (1938), Pantoufle (1945). Jedna z nich wystawiana była w Europie 5000 razy. Pisał muzykę do filmów. Komponował pieśni, m.in. Dziesięć melodii do poezji Paula Verlaine’a. Jego utwory śpiewali m.in. Nellie Melba i Enrico Caruso.
Bibliografia
Archiwum Instytutu Muzycznego w Warszawie.
Baker’s Biographical Dictionary of 20th Century Classical Musicians, red. N. Slonimsky, New York 2001.
Błaszczyk L.T., Dyrygenci polscy i obcy w Polsce działający w XIX I XX wieku, Kraków 1964.
Frank P., Altman W., Kurzgefasstes Tonkünstlerlexikon, t. 15, Wilhelmshaven 1971.
Larousse de la musique, t. 2, red. N. Dufoureq, F. Raugel, A. Machabey, Paris 1957.
Muzykalna rodzina, „Przegląd Muzyczny” 1910, nr 3.
The New Grove Dictionary of American Music, t. 14, red. S. Sadie, London 2001.
Współcześni kompozytorzy polscy, seria II, „EMTA” 1898, nr 50.
Tekst na podstawie publikacji: Błaszczyk L.T., „Żydzi w kulturze muzycznej ziem polskich w XIX i XX wieku. Słownik biograficzny”, Warszawa 2014 (książka wydana dzięki wsparciu udzielonemu przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce).
