Pierwsze wzmianki o społeczności żydowskiej w Dywinie pochodzą z końca XVI wieku. Jej istotny wzrost przypadł na XIX wiek. W 1878 r. mieszkało tu 998 Żydów na 2490 mieszkańców, a w 1897 r. – 1094 na 3737 (29,2%). Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich odnotowuje tu istnienie bóżnicy, a także organizowanie w miasteczku dwóch dorocznych jarmarków.
Dużym ciosem dla społeczności okazał się wielki pożar w 1892 r., którego następstwa – zwłaszcza krach ekonomiczny – skłoniły dużą część Żydów do emigracji. Trudny był także okres pierwszej wojny światowej. W 1921 r. mieszkało tu już tylko 786 Żydów.
W okresie II Rzeczpospolitej Dywin był miasteczkiem w powiecie kobryńskim województwa poleskiego. Działała biblioteka żydowska, a także kółka teatralne i śpiewacze.
W 1939 r. Dywin znalazł się pod okupacją sowiecką, co oznaczało koniec tradycyjnego modelu życia, opartego na drobnym handlu, rzemiośle i własności prywatnej. Niemcy zajęli Dywin zaraz po uderzeniu na ZSRR, w dniu 24 czerwca 1941 roku. We wrześniu 1941 r. utworzyli w miasteczku getto o charakterze otwartym.
Wszyscy miejscowi Żydzi, a także uchodźcy z innych miejscowości, w łącznej liczbie ok. 1 tys. osób (według źródeł sowieckich – 1450), zostali zamordowani przez Niemców latem 1942 r. – likwidacja getta nastąpiła 13 sierpnia 1942 roku. Do zbrodni doszło na terenie wytwórni artykułów metalowych, gdzie w 1951 r. wzniesiono pamiątkowy obelisk.
Bibliografia
- Dywin, [w:] The Encyclopedia of Jewish life before and during the Holocaust, t. 1, red. S. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 349.
- Dywin, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. II, red. F. Sulimierski, Warszawa 1881, ss. 258–259.
