Osadnictwo żydowskie w Kostrzynie pojawiło się dopiero pod zaborem pruskim, tj. po 1793 roku. W 1800 r. było tutaj 14 Żydów; w 1840 r. – 31 na 1147 mieszkańców; w 1871 r. – 61 na 2039 mieszkańców; w 1895 r. – 49; w 1899 r. – 41 (10 domów); w 1903 r. – 28 (6 domostw); w 1905 r. – 36 na 2302 mieszkańców; w 1907 r. – 19.

Jak widać, nigdy nie była to społeczność liczna, choć w drugiej połowie XIX w. powstała samodzielna gmina, dysponująca od 1863 r. własną salą modlitewną (Betlokal). Ok. 1907 r. przewodniczącym gminy był Paul Lewin, kantorem i rzeźnikiem – K. Bernstein, a szkolnictwo religijne prowadził jest przez nauczyciel Broh ze Swarzędza. Nigdy nie zatrudniano tu rabina.

Stawiający już na przełomie XIX i XX w. pod znakiem zapytania dalsze istnienie gminy proces wyludniania się dopełnił się po pierwszej wojnie światowej, gdy miejscowi Żydzi wybrali emigrację do Niemiec. Wedle polskiego spisu z 1921 r. było tu już tylko 7 osób wyznania mojżeszowego. Formalna likwidacja gminy żydowskiej w Kostrzynie nastąpiła na mocy rozporządzenia Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 28 września 1932 r. w sprawie podziału terytorialnego gmin wyznaniowych żydowskich w województwach poznańskim i pomorskim. Cały jej majątek został przekazany gminie żydowskiej w Środzie Wielkopolskiej.

Bibliografia

• Heppner A., Herzberg I., Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der jued. Gemeinden in den Posener Landen; nach gedruckten und ungedruckten Quellen, Koschmin – Bromberg 1909, ss. 557–558.