Pierwsza synagoga w Zgierzu powstała w 1840 roku. Była to ulokowana przy obecnej ul. Łódzkiej, wówczas Żydowskiej, bóżnica drewniana, tworząca zespół wraz ze stojącym po przeciwnej stronie ulicy domem rabina. W latach 50. XIX w. budowla ta uległa zniszczenia, prawdopodobnie wskutek pożaru.

W 1860 r. na jej miejscu wystawiono obiekt murowany. Wnosząc z opisu, nowa synagoga utrzymana była w stylu eklektycznym, być może z elementami tzw. stylu mauretańskiego. Wyróżniała się bardzo bogatym wystrojem wnętrza, hojnie finansowanym przez miejscowych bogaczy. Prostokątna sala główna miała w narożnikach masywne, wysokie kolumny, nawiązujące do biblijnych opisów Świątyni. Aron ha-kodesz mieścił 70 zwojów Tory; jeden z parochetów, z wplecionymi złotymi i srebrnymi nićmi, pochodził z 1866 roku. Pośrodku stała bima, ufundowana przez Chanę, wdowę po rabinie Dawidzie Hendliszu. Jej pulpit nakrywał obrus z datą 5532 [1772], wykonany z jedwabiu i aksamitu; był to przerobiony parochet, który gmina otrzymała w darze z okazji swego powstania. Ponad wnętrzem rozpościerała się kopuła, w której przedstawiono Słońce, Księżyc i gwiazdy.

Synagoga przetrwała bez uszczerbku pierwszą wojnę światową. Natomiast 10 września 1939 r. została podpalona przez wojska niemieckie; pożar ugasili Żydzi mieszkający w sąsiedztwie. Jednak 27 października 1940 r. została przez Niemców podpalona po raz wtóry; tym razem spłonęła doszczętnie.

Bibliografia

• Sefer Zgierz, mazkeret necal le-kehila jehudit be-Polin, red D. Sztokfisz, Sz Kanc, Z. Fiszer, Tel Awiw 1986.