Poznański Izrael Kalmanowicz

Izrael Kalmanowicz Poznański - Dane osobowe
Data urodzenia: 15 sierpnia 1833
Miejsce urodzenia: Aleksandrów Łódzki
Data śmierci: 29 kwietnia 1900
Miejsce śmierci: Łódź
Zawód: przemysłowiec

Poznański Izrael Kalmanowicz (15.08.1833 Aleksandrów Łódzki – 29.04.1900 Łódź) – przemysłowiec.

Izrael Poznański był synem kupca Kalmana i Małki z Gdańskich, pochodzących z Kowala na Kujawach. W 1834 r. rodzina Poznańskich przeniosła się z Aleksandrowa do Łodzi. W Łodzi Izrael skończył szkołę elementarną i tzw. progimnazjum. Jego ojciec prowadził na Starym Mieście kram z towarami łokciowymi i artykułami korzennymi. Właśnie w sklepie ojca Izrael uczył się podstaw fachu przedsiębiorcy. W wieku kilkunastu lat zbierał stare materiały jeżdżąc wózkiem, ciągnionym przez zabiedzonego konia. Kiedy miał siedemnaście lat, ożenił się z Leonią Hertz, córką Mojżesza Hertza, zamożnego kupca z Warszawy. Leonia Hertz, wniosła w posagu tzw. „handel (sklep) towarami łokciowymi” wartości 750 rubli, zasiliła majątek męża będącego już wówczas majstrem „profesji tkackiej”.

Znaczny wzrost zamożności pozwolił Izraelowi Poznańskiemu na angażowanie się również w mieszkalne inwestycje nieruchomościowe oraz w zakup gruntów w dolinie rzeki Łódki po wschodniej stronie Nowego Miasta (od strony Helenowa). W 1865 r. posiadając ponad 6000 złp kapitału wstąpił do Zgromadzenia Kupców Miasta Łodzi, prowadząc z wielkim powodzeniem działalność handlową, między innymi dla Zakładów Bawełnianych Scheiblera. W 1861 r. Izrael Poznański zakupił pierwsze parcele po zachodniej stronie Nowego Miasta, wzdłuż ulicy Ogrodowej w kierunku cmentarzy miejskich (począwszy od ulicy Zachodniej). Na tym terenie wybudował swoje „imperium bawełniane” oraz osiedle wielokondygnacyjnych domów robotniczych. W 1872 r. zbudował oraz uruchomił pierwszą tkalnię (parterową) przy ul. Ogrodowej z 200 angielskimi krosnami mechanicznymi. Dla potrzeb fabryki uruchomił własną gazownię, cegielnię oraz farbiarnię. Już w 1889 r. przekształcił rodzinną firmę I.K. Poznański w Towarzystwo Akcyjne Wyrobów Bawełnianych I.K. Poznański z ogromnym kapitałem 5 mln. rubli składających się z 200 akcji. Stanowisko przewodniczącego Zarządu miał piastować dożywotnio dysponując 156 akcjami.

Przędzę do produkcji materiałów sprowadzał z południa Rosji, Buchary czy Persji. Z kolei tkaniny wyprodukowane w Łodzi trafiały na rynki Cesarstwa Rosyjskiego za pośrednictwem własnych hurtowni i agentur. W 1900 r. majątek Izraela Poznańskiego wynosił ponad 11 mln. rubli, dzięki czemu zaliczano go do grona najzamożniejszych przemysłowców zaboru rosyjskiego.

Początkowo Poznański znany był jako bezwzględny pracodawca niedbający o bezpieczeństwo pracowników. W jego fabrykach dochodziło do licznych śmiertelnych wypadków, był też odpowiedzialny za kalectwo wielu robotników. Pod koniec życia zaangażował się w działalność charytatywną. Razem z żoną ufundował szpital dla Żydów, ofiarował znaczną sumę na budowę Politechniki Warszawskiej, opiekował się szkołami żydowskimi oraz udzielał stypendia dla młodych talentów.

Aktywnie działał na rzecz społeczności żydowskiej. Był prezesem Gminy, członkiem Dozoru Bóżniczego, Rady Miejskiej, współtworzył Łódzkie Żydowskie Towarzystwo Dobroczynności.

Poznański zajmował się również handlem nieruchomościami. Skupował działki oraz majątki ziemskie w okolicach Łodzi. Jedną z działek ofiarował Gminie Żydowskiej na założenie nowego cmentarza. Wybudował także liczne rezydencje dla członków swojej rodziny. 

Izrael Poznański zmarł w Łodzi i został pochowany, zgodnie z życzeniem, w rodzinnym grobowcu na nowym cmentarzu. Był jednym z najpotężniejszych i najbogatszych przedsiębiorców łódzkich pochodzenia żydowskiego. Zaliczany jest wraz z Ludwikiem Geyerem i Karolem Scheiblerem, do trzech łódzkich „królów bawełny”.

Źródła:

  • Badziak K., Wielkość i upadek fortuny Poznańskich, [w:] Dzieje Żydów w Łodzi 18201944, red. W. Puś, S. Liszewski, Łódź 1991.
  • Poznański Izrael, [w:] Kempa A., Szukalak M., Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny, t. 1, Łódź 1991, ss. 119–121.
Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.