Dzieje Bejsagoły, zwłaszcza jako miasta, nie są długie. Najpierw były to dobra i „ferma”, należące do Radziwiłłów, potem Chrapowickich. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1539 roku. Eustachy Chrapowicki (1730–1791) sprzedał Bejsagołę Komarom. Zapewne staraniem Komarów 10 listopada 1791 r. uzyskała prawa miejskie od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ustrój oparto na prawie magdeburskim, a herb przedstawiał tarczę przedzieloną, na jednej połowie z symbolem Opatrzności, na drugiej – z podkową. Źródłem dochodów miasteczka miały stać się targi oraz trzy jarmarki rocznie[1.1]. W 1795 r. w ramach trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej miasto znalazło się w granicach Rosji.
W XIX w. większa część ziemi wokół Bejsagoły nadal należała do Komarów, którzy od 1830 r. posiadali tu wielki pałac, zaprojektowany przez Tomasza Tyszeckiego dla płk Józefa Komara (rezydencja istnieje do dzisiaj). Dobra zwane Bejsagoła-Zarzecze wraz z Poszkami miały 1405 dziesięcin. W 1831 i 1863 r. powstańcy dwukrotnie przejmowali władzę nad regionem. Administracyjnie Bejsagoła przynależała do okręgu wileńskiego, a od 1843 r. – do okręgu kowieńskiego. W 1880 r. leżała w powiecie szawelskim. Miała wówczas siedzibę zarządu gminy, katolicki kościół parafialny, przytułek i szkołę. W ostatniej ćwierci XIX w. stała się ważnym ośrodkiem regionalnym, dzięki wybudowanej 1,5 km od centrum stacji kolejowej na linii Koszedary – Lipawa (1871).
W 1915 r. Bejsagoła znalazła się pod okupacją niemiecką. Od grudnia 1918 do marca 1919 r. miasteczko kontrolowali bolszewicy. Następnie weszło do niepodległej Litwy. Warto wiedzieć, że pomimo zmian ustrojowych i państwowych Komarowie nadal przebywali w Bejsagole. Opuścili ją dopiero w 1940 r., zesłani przez Sowietów do Kazachstanu.
W latach 1944–1958 miasteczko stanowiło centrum regionu, dzięki działającemu tu urzędowi melioracyjnemu oraz ośrodkowi maszynowemu i traktorowemu. W 1956 r. w pałacu Komarów ulokowano państwowy instytut weterynaryjny. Ta duża instytucja, o znaczeniu ogólnolitewskim, pociągnęła za sobą kolejne inwestycje: sklepy, szkołę, dom kultury, bibliotekę, ośrodek zdrowia, klub sportowy.
Nota bibliograficzna
- Bejsagoła, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, red. F. Sulimierski, W. Walewski, Warszawa 1880, s. 98.
- [1.1] Bejsagoła, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, red. F. Sulimierski, W. Walewski, Warszawa 1880, s. 98.
