Podstawowymi zajęciami Żydów w Będzinie były handel i rzemiosło. Zajmowali się głównie karczmarstwem, dzierżawili też nieruchomości miejskie. W 1789 r. 62,5% było właścicielami nieruchomości, 22% – komornikami (najemcami mieszkań); 8,1% pracowało jako służba domowa, a 4,7% utrzymywało się z żebractwa[1.1]. Wiadomo, że w 1789 r. w mieście byli m. in. mydlarz Majer Lewkowicz, czapnik Aron Kokotka, czapnik Kopla Dawidowicz, rzeźnik Herszla, a także rabin, bakalarz, krawiec i arendarz. Z kolei w 1791 r. w mieście pracowali: rabin Dawid Tobiaszewicz, bakałarz Marek, krawiec Nota, doktor Izaak, szkolnik, piekarz Herszla, szmuklerz, krawiec Aron, drugi szmuklerz – Mentl, rzeźnik Michał, krawiec Aron (drugi o tym imieniu), czapnik Aron, arendarz Abraham. Karczmy prowadzili Iser Szymanowicz (Szymanowic) w Ciężkowicach, Herszla w Szczakowej oraz Fiszel w Długoszynie[1.2].

W drugiej połowie XIX w. znacznie wzrosła liczba ludności żydowskiej w Będzinie; było to związane z rozwojem przemysłu na terenie Górnego Śląska. Jednocześnie znacznie zmalała liczba rzemieślników żydowskich, gdyż produkowane przez nich wyroby nie mogły konkurować z wykonywanymi za pomocą produkcji przemysłowej. Pod koniec XIX w. istniała dość duża grupa osób zatrudnionych w handlu, a także krawcy i szewcy. Robotnicy zatrudniali się w przemyśle, przede wszystkim u przedsiębiorców wyznania mojżeszowego[1.3]. Rozwój przemysłu na przełomie XIX i XX w. pozwolił się też rozwinąć nowej gałęzi – transportowi[1.4].

W XX w. powstała warstwa specjalistów, reprezentowana przez różne zawody, zaliczane do inteligencji. Byli to aptekarze, lekarze, dentyści, adwokaci, inżynierowie[1.5]. Bogaci kupcy zamienili się w inwestorów, tworzących nowe zakłady pracy. Powstały zakłady druciarskie, fabryka bieli cynkowej, walcownia, fabryka lin i konopi, fabryka wyrobów metalowych oraz fabryka spożywcza. Poza tym Żydzi inwestowali w przemysł metalowy i spożywczy, łącząc działania przemysłowe z pozycją hurtowników i bankierów. Na początku XX w. działały w Będzinie dwa domy bankowe[1.6].

W latach 1918–1939 handel dawał zajęcie 63% Żydów. Liczba osób należących do burżuazji żydowskiej zmniejszyła się do 2% społeczności, natomiast liczba przedstawicieli klasy robotniczej i pracowników umysłowych wzrosła do 4%. W tym okresie większość masarni i oberży należała do Żydów. Dzierżawili także browary, cztery młyny i ogrody za miastem.

Dane pozwalające przedstawić dość drobiazgowo obraz żydowskiej aktywności gospodarczej w Będzinie przed Zagładą znaleźć można w Księdze Adresowej Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa[1.7]. Ponieważ było to jeden z największych ośrodków przemysłowych ówczesnego Zagłębia Dąbrowskiego, a liczba prowadzonych działalności gospodarczych szła w setki, ograniczamy się tylko do ważniejszych postaci i zakładów (w szczególności oznaczonych w źródle jako rejestrowane – znakiem „X”), resztę ujmując w dane liczbowe, które należy traktować orientacyjnie:

Przemysł

• browary – „Korona” wł. Rozenblum S., ul. Małachowskiego 13.
• przedsiębiorstwo budowlane – Weinzieher G., ul. Sączewska 29.
• cegielnie – „Dzwon”, wł. Erlich Bracia, ul. Mostowa; Landau E., ul. Koszelów 13.
• cukry – wyrób – Buchbinder A., ul. Kołłątaja 24; Buchbinder W., ul. 3 Maja 11; Frydman J., ul. 3 Maja 5; Szajer D., ul. Czeladzka 5; Szpiro Ch. M., ul. Sączewska 11; Ajzenberg E., ul. Modrzejowska 70; Majtlis N., ul. Zamkowa 2; Pilcer J., ul. Małachowskiego 37; Waga N., ul. Zawale 5.
• fabryka czekolady – Szwarcberg B., ul. Małachowskiego 20.
• wyroby druciane – Szajn Bracia, ul. Małachowskiego 29; Grinwald A., ul. Kołłątaja 45.
• gilzy do papierosów – Guterman B., ul. Gzichów 4; „Progress”, wł. Wedygier M., ul. Przeczna 3.
• hafciarnie – Frydman E., ul. 3 Maja 9; Plawes, ul. Kołłątaja 45; Rotner A., ul. Zawale 34; Szlezyngier C., ul. 3 Maja 8; Wajsblat L., ul. Modrzejowska 86.
• fabryka kabli – Noblin i Goldsztaub, ul. Sielecka 1.
• fabryki kafli – D. Goldstein, ul. Kołłątaja 21; P. Kiert, ul. Małachowskiego 2.
• kamieniołomy – „Grodziec”, H. Haskiel, ul. Małachowskiego 56; „Kijewo”, L. T. Siegreich (Zygreich), ul. Przeczna 3; G. Weinzieher, ul. Zagórska.
• kaszarnie – Szenberg i Buchweitz, ul. Modrzejowska 72; N. Opler, ul. Rybna.
• palarnie kawy – Ch. L. Grynberg, ul. Świętojańska 6; Z. Hommer, ul. Kołłątaja 34; J. D. Wajnsztajn, ul. Świętojańska 6.
• fabryki kołder – M. Ajchenwald, ul. Małachowskiego 4; J. Szwarcbaum, ul. Kołłątaja 55.
• fabryka krochmalu – „Reme”, właśc. A. Zajdner, ul. Zawale 40.
• fabryka łóżek – L. Guttman, ul. Kołłątaja 32.
• młyny – Borzechowski, Szenberg i Erlichman, ul. Podzamcze 1; Brauner L., ul. Zawodzie 9; Laskier, Kleinberg i Spółka, ul. Kościuszki 50; M. Lichtenfeld i Spółka, ul. Kołłątaja 48; A. Liwer i Co., ul. Małachowskiego 33; N. Londner, ul. Zawodzie 1; A. Merin i S. Duński, ul. Modrzejowska 87; J. M. Szenberg i P. L. Buchweitz, ul. Modrzejowska 72; H. Hercberg, D. Pilcer i Sz. Pszenica, ul. Jasna 14; J. Szperling, Gzichów.
• fabryki papieru – 4 zakłady, w tym: Dafner B., Czeladzka 2; Rubinlicht, Kołłątaja 16.
• sieczkarnie – 2 zakłady.
• szlifiernie – 1 zakład.
• śruby – Bracia Szajn S. A., ul. Małachowskiego 29.
• fabryki świec – 2 zakłady, w tym M. Roze, ul. Sączewska 7.
• tartaki – W. Kłapcia, ul. Siemońska 12; H. Nunberg, ul. Kołłątaja 29.
• torebki papierowe – 6 zakładów.
• wafle – 1 zakład.
• kopalnia węgla – J. Szperling.
• fabryka win – „Centrowin”, właściciel Bracia Alter, ul. Kołłątaja 23.
• fabryki wód gazowanych – 4 zakłady.
• fabryka wódek i likierów – S. Rottner, ul. Małachowskiego 3.
• fabryka zeszytów – „Aka”, właściciele Apfelbaum i Ingster, ul. Modrzejowska 86; J. Berman, ul. Zamkowa 31.

Handel i rzemiosło

• agentury – 10 zakładów.
• apteczne artykuły (hurtownia) – J. Cukierman.
• apteczne składy – J. Ejbuszyc, Rynek 14; I. Regirer, ul. Kołłątaja 13; T. Wekselman, ul. Małachowskiego 14.
• apteki – S. Baer, ul. Kołłątaja 2; Dawid Gold, ul. Kołłątaja 44.
• bednarz – Lejtman I., ul. Mostowa 17.
• bławaty – 34 sklepy, w tym: Altman L.; Blechman F., Rynek 22; Blum B., ul. Małachowskiego 52; Erlichman J. i Landau J., Rynek 11; Frochtcwajg M., Rynek 4; Lewin S., ul. Kołłątaja 20; Ungier P., ul. Kołłątaja 3; Wajnsztajn I., Rynek 12; Dancygier J. N., ul. Modrzejowska 11; Fajgenbaum K., ul. Zamkowa 18.
• cukiernie – Cukierman H., ul. Kołłątaja 18; Gold M., ul. Kołłątaja 42
• cukry – Cukierman H., ul. Targowa 2; Londner D., ul. Czeladzka 13.
• czapki – Adlerfligiel I., ul. Boczna 5; Bergman H., ul. Sączewska 19; Fiszer S., ul. Czeladzka 2; Gitler B., ul. Kołłątaja 18; Kisner H., ul. Kołłątaja 17; Szwimer A., ul. Małachowskiego 10; Zajdeman J., ul. Małachowskiego 8.
• drób – Sztrubel M., ul. Modrzejowska 53.
• drzewo – Brauner D., ul. Sączewska 19; Gold M. i A. Bracia, ul. 3 Maja 6.
• drzewo kopalniane – Nunberg H., ul. Kołłątaja 29.
• futra – L. Goldstein i N. Tennenberg, ul. Kołłątaja 14; M. A. Klajman, ul. Małachowskiego 32.
• galanteria – 55 sklepów, w tym: Brauner L., Świętojańska 6; Brukner J., Rynek 27; Ehrenreich A., Rynek 24; Epsztajn H. i S-ka, ul. Małachowskiego 36; Ernst S., Rynek 29; Fiszer S., ul. Czeladzka 5; Gezundheit, ul. Czeladzka 9; Gitler A., ul. Kołłątaja 27; Gitler M., ul. Kołłątaja 24; Garfinkiel, ul. Kołłątaja 32; Kupferminc M., Rynek 18; Landau J., Rynek 18; Langfus J., Kołłątaja 19; Libermensch T., ul. Kołłątaja 20; Meryn N., ul. Czeladzka 6; Żabner Ch., ul. Kołłątaja 2.
• hafciarskie dodatki – 1 sklep.
• jubilerzy – 4 sklepy, w tym S. Wajnsztok, ul. Kołłątaja 9.
• kamasznicy – 14 zakładów.
• kapelusze – 2 zakłady, w tym Z. Biderman, ul. Kołłątaja 6.
• kapelusze damskie – 3 zakłady.
• artykuły kolonialne – 7 sklepów, w tym: M. Gertler, ul. Czeladzka 2; A. Hampel i N. Goldsobel, ul. Świętojańska 4; N. Sztajnic, ul. Czeladzka 5.
• konfekcja – 3 sklepy.
• konfekcja damska – A. Koplowicz, ul. Kołłątaja 22; A. Meryn, ul. Kołłątaja 10.
• konfekcja męska – 10 sklepów.
• handel końmi – 2 punkty.
• wyroby koszykarskie – 3 sklepy, w tym: D. Altman, Stary Rynek 3; I. Gruenwald, Rynek 1; W. Hampel, ul. Kołłątaja 8.
• krawaty, pracownie – 2 zakłady.
• krawcy – 83 zakłady.
• dodatki krawieckie – 3 sklepy.
• krawiectwo damskie – 4 zakłady.
• księgarnie – 4 sklepy.
• naczynia kuchenne – 11 sklepów, w tym: D. Borensztejn, Rynek 11; R. Braun, ul. Kołłątaja 32; W. Greicer, ul. 3 Maja 3; C. Rottner, Rynek 7.
• kuśnierze – 4 zakłady, w tym L. Goldsztajn i N. Tenenberg, ul. Kołłątaja 14.
• manufaktura – 52 sklepy, w tym: P. Abramczyk, ul. Kołłątaja 6; M. Dancygier, ul. Rybna 15; I. Erlich, ul. 3 Maja 11; I. Erlichman i Landon, Rynek 11; A. Fejsensztajn, ul. Kołłątaja 17; Ch. Golenzer, ul. Kołłątaja 10; W. Gutsztejn, Rynek 17; Bracia Klajman, ul. Małachowskiego 39; K. Koplowicz, ul. Kołłątaja 27; B. Lipszyc, ul. Kołłątaja 9; B. Najberg, Rynek 17; J. Unger, Rynek 28.
• maszyny do szycia – 2 zakłady.
• mąka – 10 sklepów, w tym: Szmul Krakowski, pl. 3 Maja 3; Fajwel Smolarski, ul. Czeladzka 7; Jehuda Arja Zaurompf, ul. Potockiego 3.
• meble – 4 sklepy, w tym: B. Goldberg, ul. Kołłątaja 17.
• metale stare (skup?) – 1 zakład;  
• mydło – 2 sklepy;
• nabiał – 4 sklepy;
• produkty naftowe – 2 sklepy;
• obuwie – 12 sklepów, w tym: Openbaim Ch., ul. Kołłątaja 3; Rechnic J., ul. Kołłątaja 1; Weinryb B., ul. Kołłątaja 9; Weiner H., ul. Kołłątaja 5.
• okrycia damskie – Herszel Jama, ul. Kołłątaja 21; „Chic”, wł. Klajman A., Kajzer M., Półtorak L., ul. Małachowskiego.
• okucia budowlane – 2 sklepy, w tym: Plesner S. i Syn, ul. Kołłątaja 55; Unger R., ul. Kołłątaja 48.
• olejarnie – Dafner i Gertner, Pl. 3 Maja 7.
• owoce – 9 sklepów, w tym: Frymota Zając, ul. Rybna 5.
• piekarnie – 17 zakładów, w tym: Frydman H., ul. Targowa 16; Welner W., ul. Gzichów 20.
• pierze i puch – 1 sklep.
• materiały piśmienne – 5 sklepów.
• pasza – 4 sklepy.
• pończochy – 4 sklepy.
• posadzki – 1 sklep.
• sprzęt radiowy – 3 sklepy, w tym: Goldfeld J., ul. Kołłątaja 39.
• rowery – 2 zakłady.
• różne towary – 139 sklepów, w tym: Abramczyk J., ul. Modrzejowska 47; Arbesman H., ul. Modrzejowska 42; Cymber N., ul. Zawale 30; Goldberg M., ul. Sączewska 9; Katzengold I. i Rychter G., Stary Rynek 25; Koniński H., pl. 3 Maja 8; Lewit Sz., Stary Rynek.
• rymarze – 4 zakłady.
• rzeźnictwo – 24 zakłady, w tym: S. Gosk, ul. Czeladzka 4; M. Najman, ul. Małachowskiego 10; S. Nunberg, ul. Rybna 12; J. Rozenholc, ul. Rybna 6; Jakub Sztrubel, ul. Rybna 1; M. Szwarcberg, ul. Rybna 4; D. Najman, ul. Modrzejowska 80.
• sitarstwo – 1 zakład.
• skóry – 20 sklepów, w tym: J. Fiszer, ul. Bóżniczna 2; P. Lajtenberg, ul. Kościelna 2; S. Liwer, ul. Małachowskiego 56; S. Parasol, ul. Czeladzka 8.
• smary – 1 sklep.
• przetwory smołowcowe – Marek Szajn, ul. Sączewska 15.
• spirytualia – 5 sklepów, w tym: N. Hampel, pl. 3 Maja 3; M. Rechnic, ul. Czeladzka 14; Sz. Rotner, ul. Małachowskiego 4.
• artykuły spożywcze – 130 sklepów, w tym: K. Cwajgenbaum, ul. Modrzejowska 53; H. Gertler, ul. Kościuszki 10; Ch. Grosfeld, ul. Kołłątaja 47; L. Klinger, ul. Modrzejowska 81; Szmul Krakowski, pl. 3 Maja 3; K. Lankart, ul. Kołłątaja 50; Sz. Lewit, ul. Zamkowa 1; Sz. Margulis, ul. Modrzejowska 77; Ch. Nunberg, ul. Świętojańska 6; A. Oppenheim, ul. Modrzejowska 29; R. Pozmantier, ul. Grobla 7; E. Rajchman, ul. Czeladzka 4; R. Rotenberg, Rynek 27; T. Rozenblum, ul. Czeladzka 18; P. Urbach, ul. Rynek 9; B. Wajsbrot, ul. Zamkowa 2.
• stolarze – 19 zakładów.
• szczotkarze – 2 zakłady.
• szczotki – 4 sklepy, w tym R. Erlich, ul. Zamkowa 10.
• szewskie przybory – 1 sklep.
• szewcy – 16 zakładów.
• szkło i porcelana – 2 sklepy.
• sznurowadła – 1 zakład.
• śledzie – 3 sklepy, w tym Ch. Fiszel, ul. Czeladzka 7.
• ślusarstwo – 2 zakłady.
• tapicerzy – 3 zakłady.
• artykuły techniczne – 4 sklepy, w tym: Bracia Zmigrod, ul. Kołłątaja; B. Graubart, ul. Małachowskiego 50.
• tokarze – A. Wajnbaum, al. 3 Maja 5.
• trykotaże – 3 zakłady.
• wyroby tytoniowe – 8 sklepów, w tym: M. Broder, ul. Małachowskiego 22; Ehrlich, Rynek 12; S. Krzesiwo, ul. Kołłątaja 44; Sz. Sznajman, ul. Małachowskiego 6.
• ubrania gotowe – 32 sklepy, w tym: J. Flajszakier, ul. Kołłątaja 8; A. Flak, Rynek 18; A. Glajtman, ul. Rybna 15; J. Londner, Rynek 28; O. Szpigler, ul. Kołłątaja 9; M. Szwajcer, ul. Kołłątaja 6.
• wędliny – 5 sklepów.
• węgiel – 2 składy, w tym M. D. Rotner, ul. Kołłątaja 39.
• włosie – 1 sklep.
• wody gazowane – 3 sklepy.
• zboże – 3 składy.
• zegamistrzostwo – 4 zakłady.
• przetwory ziemniaczane – 2 sklepy.
• ziemniaki – 3 sklepy.
• ziemiopłody – 14 sklepów, w tym „Frajtag i Radzyński”, właściciele Boruch Frajtag i Abraham Radzyński, ul. Czeladzka 18.
• wyroby żelazne – 20 sklepów, w tym: J. Grudman, ul. Kołłątaja 3; M. Grundman, ul. Małachowskiego 6; A. Liwer, ul. Małachowskiego 30; M. Londner, ul. Kołłątaja 33; Iz. Sztrochlic, ul. Małachowskiego 54; A. Szwarcbaum, ul. Małachowskiego 25; I. Sztrochlic, ul. Świętojańska 6.
• żelazo – 9, w tym: J. Guttman i Synowie S. A., ul. Kołłątaja 35; M. Krakowski, ul. 3 Maja 3; S. M. Kurland i Spółka, Rynek 2; J. Lichtig, ul. Świętojańska 1; I. Meryn, Rynek 5;
•  żelazo stare (złom) – 2 składy. 

Usługi

• adwokaci – A. Paradistal, ul. Kościuszki 30; Leon Rodzyn, ul. Małachowskiego 24.
• lekarze – dr Maksymilian Wasserzweig (miejski dyrektor szpitalnictwa), specjalista chorób wewnętrznych, ul. Sączewska 21; dr Jakub Ferber, ul. Małachowskiego 16; dr Ozjasz Rechtszaft, pediatra, ul. Kołłątaja 33; dr Salomon Weinzieher, specjalista chorób wewnętrznych, ul. Kołłątaja 31; dr. A. Broen, ul. Kościuszki 22; dr Ch. Perel, ul. Małachowskiego 13; dr H. Segal, ul. Przeczna 1; dr M. Teichner, ginekolog, ul. Małachowskiego 25.
• dentyści – Rachela Erlich-Blumenfrucht, ul. Sączewska 15; L. Felzensztajn; E. Lebenbaum, ul. Kościuszki; Dawid Sztokband, ul. Kołłątaja 38.
• akuszerka – M. Mühlsztajn.
• blacharz – Birman S., ul. Kołłątaja 15
• drukarnie – Blumenfrucht B., Kościelna 2; Blumenfrucht H., Modrzejowska 19; Blumenfrucht M., Kołłątaja 29; Golenzer I., Modrzejowska 17; Szpiegelman L., Kołłątaja 34; Wajcman D. J., Rynek 23; Zajdner M., 3 Maja 2.
• felczerzy – Hartman A., Kołłątaja 24; Lewi G., Modrzejewska 57; Szer H., Kołłątaja 3; Szucht I., Kołłątaja 11.
• zakłady fotograficzne – Goldcwajg J., Małachowskiego 18.
• fryzjerzy – Bajgelmacher A., ul. Zaułek 1; Barnblatt P., ul. Małachowskiego 7; Fajman J., ul. Modrzejowska 85; Grajcer G., ul. Rynek 5; Lajtner Ch., ul. Kołłątaja 31; Parasol A., ul. Zawale 12; Winer M., ul. Czeladzka 21; Rudoler J., ul. Kołłątaja 46; Waldman S., ul. Podwale 6; Worcman St., ul. Kołłątaja 28; Zauberman Sz., ul. Zawale 20; Fersztenfeld A., ul. Małachowskiego 14; Frenkiel K. i Winer D., ul. Podwale 1; Frenkiel K. i Sztybel I., ul. Jana 2; Golewzer A., Bazary Miejskie 5; Hercberg M. L., ul. Małachowskiego 19.
• herbaciarnie – 5 zakładów.
• instalacje elektryczne – C. Berkowicz i H. Rettman, ul. Małachowskiego 1; J. Goldfeld, ul. Kołłątaja 39; M. Openhaim, ul. Kołłątaja 24.
• introligatorzy – 2 zakłady.
• jadłodajnie – 10 zakładów, w tym C. Kupferwaser, ul. Świętojańska 6; I. Potasz, ul. Małachowskiego 2.
• kawiarnie – L. Londner, ul. Małachowskiego 22.
• kowale – 2 kuźnie.
• kowalskie zakłady – 2 zakłady.
• łaźnie – 1 zakład.
• murarze – 1 zakład
• zakłady ortopedyczne – Kohn A., Kołłątaja 28.
• piwiarnie – 25 zakładów, w tym: Sztrubel L., Małachowskiego 16; Wolhendler B., Rybna 6.
• plomby – 1 zakład.
• pralnie chemiczne i farbiarnie – 2 zakłady.
• biuro próśb i tłumaczeń – 1 zakład.
• restauracje – 1 zakład.
• technicy dentystyczni – 1 zakład.
• biura techniczne – 1 zakład.
• agentury ubezpieczeniowe – 3 zakłady.