Dawny cmentarz żydowski w Chorzowie (Królewskiej Hucie) znajduje się po zachodniej stronie ul. Krzywej, na terenie Parku Pod Kasztanami. Obecnie, po dokonanej w 1973 r. ostatecznej likwidacji nagrobków i ekshumacji szczątków 32 zmarłych, jest to teren trwale przekształcony (m.in. zniwelowany). Jedynym materialnym reliktem nekropolii jest fragment ogrodzenia północnego w postaci muru z kamienia ciosanego. Są tu także dwie tablice w formie macew, upamiętniające Żydów mieszkających w Chorzowie.

Wszelkie niezbędne pozwolenia na założenie cmentarza w Królewskiej Hucie uzyskano w 1864 roku. Teren pod niego zakupiono na południe od centrum miejscowości, przy Ziegeleistrasse, późniejszej Zietenstrasse, a obecnej ulicy Krzywej. Cmentarz wytyczono poza terenem zabudowanym na działce w kształcie zbliżonym do kwadratu o powierzchni 3500 metrów kwadratowych. Całość ujęto ogrodzeniem, a od strony ulicy wzniesiono dom przedpogrzebowy, zastąpiony w 1898 roku nowszym obiektem.

Cmentarz został otwarty do celów grzebalnych na początku 1867 roku. Wiele informacji na jego temat dostarcza zachowany rejestr pochówków, powstały jednak wtórnie na początku XX wieku, zapewne na podstawie wcześniej prowadzonej dokumentacji, a później na bieżąco uzupełniany o kolejne wpisy. Jako pierwsza figuruje w nim pięciotygodniowa Rosalie Loewe, według rejestru zmarła 17 stycznia 1867 roku w Królewskiej Hucie, natomiast w rzeczywistości – co ustalono na podstawie metryki zgonu – 19 stycznia 1868 roku w Siemianowicach. Wobec tej pomyłki za pierwszą pochowaną należy uznać wpisaną pod numerem drugim trzyletnią Johannę (Handel) Berger, zmarłą – zarówno wedle metryki, jak i rejestru – 6 marca 1867 roku w Królewskiej Hucie.

W związku z niemal całkowitym zapełnieniem, cmentarz rozszerzono w głąb terenu w kierunku południowo-zachodnim, dzięki czemu uzyskał ostateczną wielkość 0,8 ha i kształt wydłużonego prostokąta. Według rejestru w starej części do 1939 roku pogrzebano 948 osób, natomiast nową zaczęto użytkować w marcu 1915 roku i przez kolejne 25 lat spoczęło tam 421 osób. Jako ostatnia do rejestru wpisana została Marie Hadda z Lipin, zmarła 6 marca 1940 roku w wieku 77 lat.

Podczas II wojny światowej cmentarz nie został zdewastowany. W 1945 roku znajdował się w stanie dobrym, choć mocno zaniedbanym.

Po 1945 roku cmentarz ponownie wykorzystywany był do celów pochówkowych – ostatni pogrzeb odbył się w 1954 roku. Do 1949 roku w domu przedpogrzebowym (wyburzonym w 1964 roku) mieszkała opiekująca się nekropolią rodzina żydowska. W kolejnych latach jego stan ulegał stopniowej degradacji, do czego przyczynili się także okoliczni mieszkańcy.

W 1972 roku władze miejskie Chorzowa wydały decyzję o likwidacji cmentarza. Na przełomie lutego i marca 1973 roku ekshumowano szczątki 32 zmarłych, które złożono na cmentarzu żydowskim w Bytomiu. W trakcie prac usunięto wszystkie nagrobki, a teren cmentarza zniwelowano i uporządkowano, urządzając na nim istniejący do dzisiaj park. W 2006 r. miejsce to upamiętniono pomnikiem w kształcie dwóch macew.

Sławomir Pastuszka