Historia osadnictwa żydowskiego w Drawnie sięga XVII wieku. Początkowo były to pojedyncze osoby. W 1717 r. na 900 mieszkańców Drawna było dwóch Żydów: Kaspar Arendt i Jakub Izaak.

Społeczność rozwinęła się w XIX wieku. W 1850 r. powstała szkoła żydowska, w 1852 r. – synagoga. W połowie XIX w. zamieszkiwało w Drawnie 123 Żydów. W 1880 r. wybudowano synagogę murowaną. W 1885 r. Drawno liczyło 2951 mieszkańców, w tym 11 katolików i 101 Żydów; resztę stanowili protestanci.

Żydzi drawieńscy na przełomie XIX i XX w. byli pełnoprawnymi obywatelami miasta. Pomimo to społeczność malała. W 1905 r. na 2791 mieszkańców było już tylko 66 Żydów. W latach 1914–1918 Żydzi z Drawna walczyli na frontach wielkiej wojny. Niektórzy zostali odznaczeni za dzielność i odwagę, np. Max Jacobi, dr Siegfried Casparius (oficer); polegli Martin Casparius (zm. 08.03.1915) i Alfred Nathan (zm. 30.06.1916).

Kryzys lat 20. XX w., bezrobocie, dochodzenie nazistów do władzy – wszystko to wpłynęło na dalsze zmniejszenie liczby ludności żydowskiej w Drawnie. W 1932 r. miejscowa gmina synagogalna liczyła już tylko 38 Żydów (1% mieszkańców), w tym 10 płatników składki. Zarząd gminy tworzyli: Emanuel Mann, S. Kurzondowski, Louis Steinbach. Funkcje kantora, nauczyciela i rzezaka rytualnego pełnił Hirsch z Mirosławca. W 1930 r. budżet gminy wynosił 1618 RM. W skład jej majątku wchodziła synagoga przy Junkerstraße oraz cmentarz. Nauka religii obejmowała tylko dwoje dzieci.

Po dojściu Hitlera do władzy w Drawnie zaczęły się prześladowania Żydów. Prym wiódł do 1935 r. burmistrz, członek NSDAP Konrad Müller, a patronował im pastor, zarazem SA-Sturmführer J. Rohra, który do puczu Röhma w 1934 r. odgrywał znaczną rolę w mieście.

Pierwszą po 1933 r. opuściła Drawno rodzina Anno Katza. Pierwszą śmiertelną ofiarą ekscesów antyżydowskich w Drawnie był Wilhelm (Hermann?) Blauzwirn. Uzbrojeni SS-mani napadli Blauzwirna, grozili mu pistoletem, który przypadkowo wypalił, trafiając go śmiertelnie. Akcję ponoć zorganizował Erich von dem Bach-Zelewski. Oczywiście śledztwo wykazało, że był to nieszczęśliwy wypadek.

Podczas tzw. nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 r. napadnięto i pobito Żydów, zniszczono ich mienie, powybijano szyby, zdewastowano sklepy. Aresztowano też kilka osób. Prześladowania dotknęły też tych Niemców, którzy usiłowali pomóc Żydom. Zapewne jeszcze w listopadzie 1938 r. całkowicie zniszczona została synagoga, a cmentarz – sprofanowany i zdewastowany. Tragiczne wydarzenia spowodowały masowy exodus Żydów z Drawna. Swoje nieruchomości posprzedawali za bezcen. Znanych jest kilkanaście adresów m.in.  Neue Straße (ob. ul. Pomorska) nr 4, 11, 14, 18, 23; Mittelstraße (ob. ul. Choszczeńska) nr 4, 8, 10; Mühlenstraße nr 20; Junkerstraße nr 2 (ob. Kościelna).

W okresie Zagłady zginęło co najmniej 23 Żydów wywodzących się z Drawna.

Bibliografia

• Führer durch die jüdische Gemeindeverwaltung und Wohlfahrtspflege in Deutschland: 1932–1933, Berlin 1933, s. 67.
• Żydzi oraz ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku, red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński, Warszawa 2007.