Żydzi w Koluszkach mieszkali już w XVIII wieku. Miejscowość rozwijała się za sprawą dogodnego umiejscowienia na szlaku handlowym, wiodącym przez Łęczycę, Brzeziny, Koluszki, Inowłódz, Opoczno do Sandomierza. Pod koniec XIX w. impuls do rozwoju dała budowa dużego węzła kolejowego, łączącego od 1866 r. Drogę Żelazną Warszawsko-Wiedeńską z Koleją Fabryczno-Łódzką. W 1885 r. Koluszki uzyskały także połączenie kolejowe ze Skarżyskiem-Kamienną. Rozwój infrastruktury transportowej, a zwłaszcza handlu i usług towarzyszących rosnącej osadzie kolekarskiej, sprzyjał rozwojowi osadnictwa żydowskiego[1.1]. Podczas spisu powszechnego w 1921 r. w miejscowości odnotowano 387 żydowskich mieszkańców, którzy stanowili 29% całej populacji Koluszek. Do 1939 r. ich liczba wzrosła do 475[1.2]. Najważniejsze zajęcia stanowiły niezmiennie handel i rzemiosło.
 
Wiosną 1940 r. Niemcy utworzyli w Koluszkach getto, zlokalizowane w rejonie ulic (według obecnego nazewnictwa): Poprzecznej, Targowej, Rynku, Krzemienieckiej, Cmentarnej. Krzywej, Konopnickiej, 11 Listopada. Stłoczono w nim żydowskich mieszkańców miasteczka, przesiedleńców z okolicznych miejscowości oraz osoby wywiezione z Tomaszowa Mazowieckiego[1.3]. Szacuje się, że w getcie przebywało wraz z przesiedleńcami i uchodźcami około 3 tys. osób. Mieszkańcy zamkniętej dzielnicy żydowskiej byli wykorzystywani do przymusowej pracy przy udrożnianiu cieków wodnych. Likwidacja getta nastąpiła w październiku 1942 roku. Przetrzymywani w nim Żydzi zostali wywiezieni do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Treblinka. W trakcie likwidacji getta Niemcy rozstrzelali 40 Żydów. Zostali oni pochowani w pobliżu wsi[1.4].

Po zakończeniu działań wojennych do Koluszek powrócili nieliczni ocaleni z Zagłady Żydzi. W 1945 r. mieszkało tu jeszcze 6 osób wyznania mojżeszowego[1.5]. Wyemigrowały one jednak w kolejnych latach.

Nota bibliograficzna

  • Biernacki T., Historia Koluszek, Serwis Internetowy e-koluszki [online] http://www.koluszki.szu.pl/historia.php [dostęp: 18.05.2015, link nieaktywny 19.11.2020].
  • Koluszki, [w:] The Encyclopedia of Jewish life before and during the Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, t. II, New York 2001, s. 650.
  • Koluszki, [w:] The Yad Vashem Encyclopedia of the Ghettos during the Holocaust, red. G. Miron, Sh. Shulani, t. I, Jerusalem 2009, s. 337.
Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Biernacki T., Historia Koluszek, Serwis Internetowy e-koluszki [online] http://www.koluszki.szu.pl/historia.php [dostęp: 18.05.2015].
  • [1.2] Koluszki, [w:] The Encyclopedia of Jewish life before and during the Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, t. II, New York 2001, s. 650.
  • [1.3] Pilichowski Cz., Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny, Warszawa 1979, s. 238.
  • [1.4] Koluszki, [w:] The Yad Vashem Encyclopedia of the Ghettos during the Holocaust, red. G. Miron, Sh. Shulani, t. I, Jerusalem 2009, s. 337.
  • [1.5] Biernacki T., Historia Koluszek, Serwis Internetowy e-koluszki [online] http://www.koluszki.szu.pl/historia.php [dostęp: 18.05.2015] link nieaktywny 19.11.2020.