Pierwsze wzmianki o Żydach żyjących w Kiernozi pochodzą z początku XIX w. W 1808 r. w miejscowości żyło 48 Żydów, stanowiąc 67% ogółu mieszkańców. W 1827 r. było już 123 Żydów, których udział wynosił 29% ogółu mieszkańców. W 1830 r. powstała gmina żydowska. W 1897 r. w Kiernozi żyło 222 Żydów, stanowiąc 41% ogółu mieszkańców. Trudno określić datę powstania synagogi, z pewnością jednak istniała już pod koniec lat 80. XIX wieku[1.1].

W 1921 r. w Kiernozi żyło 284 Żydów na łączną liczbę 726 mieszkańców – udział wynosił 39% ogółu[1.2]. W okresie międzywojennym w miasteczku zamieszkiwało ok. 300 Żydów, stanowiąc mniej więcej 40% ludności. Większość zajmowała się drobnym handlem i rzemiosłem[1.3].

Podczas II wojny światowej, we wrześniu 1939 r. Kiernozia została zbombardowana przez niemieckie lotnictwo. Spłonęła wówczas synagoga, a wśród rannych i zabitych mieszkańców osady było 20 Żydów. 16 września 1939 r. wieś zajęły wojska niemieckie. Tego samego dnia wszystkich Żydów wypędzono do pobliskiego Żychlina, ale po kilku dniach pozwolono im powrócić do swoich domów. W marcu 1940 r. Niemcy utworzyli w Kiernozi getto, w którym zgromadzili około 650 Żydów (łącznie z przybyłymi z innych miejscowości)[1.1.2]. Getto zajmowało dwie ulice, z których wysiedlono Polaków; teren został otoczony płotem[1.1.3]. Zajęciem uwięzionych były ciężkie roboty w obozie; obowiązek pracy obejmował wszystkich mężczyzn od 15 do 60 roku życia. W marcu 1941 r. Niemcy przeprowadzili akcję likwidacji getta. Wszystkich Żydów wywieziono do getta w Warszawie.

Nota bibliograficzna

• Kiernozia, [w:] The Encyclopedia of Jewish life before and during the Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, t. II, New York 2001, s. 622.
• Kiernozia, [w:] The Yad Vashem Encyclopedia of the Ghettos during the Holocaust, t. I, Jerusalem 2009, s. 313.