W 1441 r. wielki książę litewski Kazimierz Jagiellończyk nadał Mińskowi status miasta uprzywilejowanego. Opłaty celne dzierżawił tu wówczas Żyd z Trok Michel Danilewicz. Wkrótce po wypędzeniu Żydów z Litwy (1495), myta w Mińsku, najpierw alkoholowe, a później także cła, przeszły do rąk ochrzczonego Żyda – Abrahama Ezofowicza, który pozostał na swym stanowisku także po powrocie Żydów na Litwę.

Na pierwszym posiedzeniu Waadu Litewskiego w 1623 r. Mińsk był wymieniany jako szczególna gmina, wchodząca w skład okręgu brzeskiego. Gmina wpłacała podatek pogłówny w wysokości 10 kóp groszy. Z wielu dokumentów z XVII w. możemy dowiedzieć się, że Żydzi zbierali cła i dzierżawy, załatwiali sprawy majątkowe, parali się rzemiosłem, a najczęściej działali w handlu. Podatek pogłówny stopniowo był zwiększany. Często Żydzi, tak jak zresztą cały kahał, musieli pożyczać duże sumy pieniędzy. Kahał w Mińsku ciągle miał długi i niedopłaty. Aby spłacić długi Żydów Mińska, gmina zdecydowała się wydzierżawić podatki od kupców, ze sprzedaży mięsa i opłaty sądowe oraz wykupiła wszystkie warsztaty rzemieślnicze w mieście.

Okresem szczególnego rozwoju gospodarczego Mińska, a także jego gminy żydowskiej, stał się XIX wiek. Już w latach 30. XIX w. wybrukowano wszystkie najważniejsze ulice i place. Najważniejszym wydarzeniem, mającym wpływ na dalszy rozwój miasta, było wybudowanie w 1871 r. kolei Moskiewsko-Brzeskiej, łączącej przez Mińsk i Brześć Moskwę z Warszawą. W 1873 r. Mińsk stał się węzłem kolejowym, ponieważ przez miasto przebiegła też kolej Lipawa – Romny. W 1874 r. uruchomiono wodociąg, w 1890 r. – telefon, w 1892 r. – tramwaj konny, a w 1894 r. – elektrownię. Te potężne inwestycje infrastrukture skutkowały żywiołowym rozwojem ekonomicznym. W 1900 r. w Mińsku było 58 fabryk i zakładów przemysłowych.

Gmina żydowska w Mińsku była czwarta pod względem liczebności w miastach, leżących w granicach osadnictwa żydowskiego. Żydzi zajmowali się przede wszystkim handlem drewnem, a także przemysłem i obrotem towarowym. W 1876 r. na 280 kupców w guberni mińskiej – 252 było Żydami (90%). W 1886 r. było 543 żydowskich kupców na 641 (88%). W tym samym roku w samym Mińsku i powiecie 168 ze 191 kupców 168 było Żydami (88%). W 1904 r. wśród Żydów-rzemieślników było: 2360 mistrzów, 2751 podmajstrzych, 1525 uczniów. Byli głównie szewcami, krawcami, kapelusznikami, tokarzami i stolarzami.

W 1919 r., po tym, jak w Mińsku została ustanowiona władza sowiecka, cała żydowska własność prywatna została upaństwowiona. Tym samym żydowska przedsiębiorczość przestała istnieć jako dające się wydorębnić zjawisko gospodarcze.

Jurij Borysiuk

Drukuj