Historia wsi Maleniec nad rzeką Czarna Konecka, leżącej na terenie Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego, związana jest zakładem hutniczym, jaki powstał tutaj w XVIII wieku. W 1782 r. dobra ziemskie, w skład których wchodził m.in. Maleniec, kupił kasztelan łukowski Jacek Jezierski. Wybudował tu kilkanaście warsztatów metalurgicznych. W następnych latach kasztelan stał się właścicielem kopalni rudy żelaza w Miedzierzy, zespołu wielkopiecowego w Kawęczynie i wytwórni kos w Świnkowie. Przedsiębiorstwo kilkakrotnie zmieniało właścicieli (Stanisław Bogusławski od 1825 r., Temerla Sonnenberg od 1827 r., Tadeusz Szymon Bocheński od 1833 r., Jerzy Karol von Hessen-Darmstadt od 1880 roku).

Na początku lat 30. XIX wieku, gdy Maleniec stał się własnością Bocheńskiego, w skład majątku wchodziły osady i wsie kluczy Lipskiego, Malenieckiego i Miedzierskiego oraz największa w okolicy wieś Ruda. Klucz maleniecki tworzyły wsie folwarczne Dęba i Koliszowy, wieś zarobna Grębenice, osada Młynek i wieś fabryczna Maleniec, gdzie obok fabryki żelaza znajdowało się osiedle domów robotniczych. Bocheński wyremontował nieco zapuszczone zabudowania fabryczne i rozwinął w nich produkcję, tak że w latach 40. XIX wieku był to najnowocześniejszy zakład górniczo-hutniczy w Królestwie Polskim. W 1849 r. tworzyły go zespoły wielkopiecowe w Cieklińsku i Kawęczynie, pudlingarnia w Rudzie i fabryki w Maleńcu. Po śmierci Tadeusza Szymona Bocheńskiego zarządzenie przedsiębiorstwem przejęli jego synowie Izydor Franciszek oraz Józef. Oprócz działalności gospodarczej udzielali się także na niwie społecznej i narodowej. W czasie powstania styczniowego Izydor Franciszek był naczelnikiem powiatu opoczyńskiego. W fabrykach majątku wykuto 1500 kos dla kosynierów. Po upadku powstania braci skazano na cztery lata zesłania.

W 1916 r. majątek został podzielony. W międzywojniu fabryką w Maleńcu zarządzał jej dzierżawca, żydowski przedsiębiorca Kozłowski.

W czasie okupacji niemieckiej w okresie II wojny światowej produkowano tu m.in. łopaty, w które wyposażano niemieckie brygady budowlane pracujące na froncie.

Po 1945 r. majątek i fabrykę upaństwowiono, tworząc Opoczyńskie Zakłady Przemysłu Terenowego z siedzibą w Maleńcu. W latach 50. XX wieku Fabryka Łopat „Stalma” w Maleńcu odpowiadała za 80% dochodów zakładów. W 1957 roku weszła w skład Koneckich Zakładów Narzędzi Gospodarczych. W latach 50. i 60. XX w. w przestarzałych zakładach wygaszono produkcję, zamieniając je w zabytki techniki. Dziś kompleks funkcjonuje jako Samorządowa Instytucja Kultury Zabytkowy Zakład Hutniczy w Maleńcu. 

Bibliografia

• Chłopek M., Staropolska fabryka żelaza, Maleniec 2019.
• Chłopek M., Dolina Zapomniane dziedzictwo, Maleniec 2017.
• Fajkosz A., Kartki z historii Ziemi Koneckiej, Kielce 2010.
• Herbst S., Walcownia w Maleńcu, „Ochrona Zabytków” 1951, nr 3–4 (14–15), s. 119–126.
• Tradycje przemysłowe ziemi koneckiej. Materiały przygotowane na sesję naukową. Końskie, 4–5 października 1991, red. W. Różański, Kielce 1991.