Początki Miastka sięgają II połowy XV wieku. Pierwsza wzmianka źródłowa pochodzi z 1478 roku. Jest to akt lenny, w którym osada pod niemiecką nazwą Rummelsburg występuje jako wieś. Uwieczniony w nazwie Rummel miał być zbójnikiem, którego właściciele terenu – von Massowowie, obłaskawili nadaniem ziemskim o takim obszarze, jaki zdoła zakreślić jadąc konno od wschodu do zachodu słońca.

W 1506 r. w źródłach (akt księcia Bogusława X) pojawia się termin „miasteczko” (Stadken), nie znaczy to jednak, że właśnie w tym czasie Miastko otrzymało prawa miejskie. Mimo to, rok ten uznaje się za datę powstania Miastka. Jest to również moment pierwszego użycia nazwy „Miastko”, odnotowywanej potem przez polskich kartografów i krajoznawców.

W XVI i XVII w. właścicielami Miastka nadal był niemiecki ród von Massowów. Kierując się interesami rodowymi, feudałowie odmawiali nadania osadzie praw miejskich, wskutek czego – chociaż była de facto miastem – nie miała ani ustroju miejskiego, rajców czy burmistrza. Funkcjonował jedynie zależny od von Massowów wójt o kompetencjach sądowniczych. Przeciąganie takiej sytuacji doprowadziło do otwartego buntu w latach 1616–1617, w trakcie którego zwolennicy właścicieli musieli w obawie o życie salwować się ucieczką do Dretynia. Ostatecznie prawa miejskie zostały nadane Miastku na mocy wyroku sądu nadwornego w Szczecinie dnia 26 marca 1617 roku.

W latach 1628 i 1657 dwa pożary zniszczyły ponad 1/3 budynków, a trzeci pożar z 1719 r. zniszczył miasto niemalże całkowicie. Mimo uzyskania praw miejskich, rodzina von Massowów w dalszym ciągu traktowała Miastko jako swoją własność; dalsze spory spowodowały nawet interwencję króla Fryderyka Wilhelma I w 1721 roku. Zmagania trwały aż do kolejnego wyroku sądu nadwornego, wydanego w Koszalinie w 1781 roku.

Miastko nigdy nie posiadało obwarowań ani bram miejskich. Jego zasięg terytorialny wyznaczały trzy strażnice celne, ulokowane przy tartakach na drogach do Bytowa, Koszalina i Słupska. Posterunki te zlikwidowano w 1818 roku. Już od XVIII w. postępował rozwój włókiennictwa, a następnie przemysłu drzewnego. W 1840 r. powstał pierwszy młyn parowy. Przemysł włókienniczy (cztery zakłady) oraz drzewny (jeden zakład) funkcjonował aż do okresu drugiej wojny światowej. 

Silnym impulsem rozwojowym dla ośrodka było ulokowanie w Miastku w 1843 r. siedziby powiatu. W 1875 r. powstało połączenie kolejowe na linii Piła – Ustka. W 1909 r. ukształtował się lokalny węzeł kolejowy po otwarciu linii do Bytowa (ukradzionej przez Armię Radziecką w 1945 roku). Wzrost rangi administracyjnej i gospodarczej skutkował szybkim wzrostem liczby mieszkańców. W 1935 r. żyło tutaj 8531 osób. Było to jednak nazbyt wiele, jak na tutejszy rynek pracy, oferujący tylko ok. 200 miejsc w zakładach przemysłowych.

W okresie drugiej wojny światowej miasto nie zostało zniszczone. Jednak w styczniu 1945 r. rozpoczęła się ewakuacja ludności na zachód, a 3 marca 1945 r. nadeszła Armia Czerwona, uszkadzając aż 70% zabudowy. W 1945 r. ustalono urzędową polską nazwę miasta (Miastko) i powiatu (miastecki). Nowymi mieszkańcami zostali osadnicy i tzw. repatrianci. W 1963 r. uruchomiona została Fabryka Rękawiczek i Odzieży Skórzanej – największy z kilku zakładów przemysłowych doby PRL-u.

Powiat miastecki zniesiono w trakcie reformy administracyjnej w 1975 roku. Nie został przywrócony w 1999 r., przez co Miastko należy obecnie do powiatu bytowskiego[1.1].

Nota bibliograficzna

• Dzieje ziemi miasteckiej, Poznań 1971.
• Der Kreis Rummelsburg: ein Heimatbuch, Hamburg 1979.
• Pyłat J., Z dziejów Miastka, „Przegląd Zachodniopomorski” 2003, z. 2, ss. 81–99.
• Rummelsburger Land in Hinterpommern, Glückstadt/Elbe [1965].