Pierwsze wzmianki o obecności Żydów w Nowym Mieście nad Pilicą pochodzą z końca XVIII wieku. W 1860 r. żyło tutaj 1615 Żydów, utrzymujących się z rzemiosła i handlu, a po 1874 r. – także z usług i dostaw świadczonych dla zakładu leczniczego dr. Bielińskiego.

W 1897 r. społeczność liczyła 1711 osób – 52% ogółu mieszkańców. Utrzymywano się z prowadzenia młyna wodnego, tartaku i olejarni. Działały również domowe warsztaty krawieckie, kuźnie i piekarnie.

W 1921 r. w Nowym Mieście mieszkało 1667 Żydów na 3761 mieszkańców (44,3%). Społeczność pozostawała pod wpływem syjonizmu, choć przewagę cały czas zachowywała ortodoksyjna Aguda. Tartak pełnił rolę ośrodka szkoleniowego dla członków Ha-Poel ha-Mizrachi. Istotny impuls rozwojowy dało uruchomione w 1924 r. połączenie koleją wąskotorową z Warszawą.

W 1939 r. Nowe Miasto nad Pilicą znalazło się pod okupacją niemiecką. Na żądanie Niemców powstał Judenrat, a w 1940 r. utworzono getto, w którym – po napływie uchodźców – uwięziono 3700 osób (listopad 1940). 22 października 1942 r. wszyscy więźniowie getta zostali wywiezieni do Opoczna, a stamtąd do niemieckiego nazistowskiego ośrodka zagłady Treblinka.

Bibliografia

• Nowe Miasto 1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, t. VII, Warszawa 1886, ss. 222–223.
• Nowe Miasto (I), [w:] The Encyclopedia of Jewish life before and during the Holocaust, t. 2, red. S. Spector, G. Wigoder, New York 2001, ss. 907–908.