Ostróda

Ok. 1270 r. na miejscu zniszczonej osady pruskiej Krzyżacy wybudowali drewnianą strażnicę. Wokół niej powstała osada. W 1329 r. uzyskała prawa miejskie pod nazwą Osterode (nazwa została wzięta od Osterode am Harz, skąd przybyli pierwsi osadnicy). Wkrótce zakonnicy wybudowali murowany zamek, który zyskał status siedziby komturii. W 1381 r. Ostródę zdobyły i zniszczyły wojska litewskie. W dodatku w 1400 r. miasto zniszczył wielki pożar. W 1410 r. miasto zdobyły wojska polsko-litewskie, które zdążały pod Grunwald. Po wygranej bitwie na polecenie króla Władysława Jagiełły na zamku ostródzkim złożono zwłoki wielkiego mistrza krzyżackiego Ulricha von Jungingen.

Od 1440 r. Ostróda była członkiem Związku Pruskiego. Po wojnie trzynastoletniej (1454–1466) miasto pozostało w państwie krzyżackim. W 1525 r. znalazło się w granicach Prus Książęcych. W 1628 r. Ostróda została zdobyta przez Szwedów. Z 1707 r. pochodzą pierwsze wzmianki o pojawieniu się tu Żydów. W 1788 r. miasto ponownie zniszczył wielki pożar.

Stopniowy rozwój miasta w XIX w. nastąpił w związku z budową Kanału Elbląskiego. Pomimo to, Ostróda długo pozostawała ośrodkiem prowincjonalnym. Była też żywym ogniskiem polskim. Od 1835 r. mieszkał tu słynny działacz polski, pastor Gustaw Gizewiusz, w 1848 r. wybrany polskim posłem do Parlamentu Niemieckiego (zmarł nagle jeszcze w tym samym roku). Do wzrostu ekonomicznego miasta przyczyniło się natomiast przeprowadzenie linii kolejowej Poznań – Wystruć w 1872 roku. Z czasem rozwinął się tutaj węzeł kolejowy, dzięki budowie linii do Miłomłyna (1893) i Olsztynka (1894). Od drugiej połowy XIX w. Ostróda miała status miasta garnizonowego. Po 1850 r. powstał kompleks koszarowy przy ul. Garnizonowej (tzw. Bergkaserne), w okresie 1890–1898 – Koszary Grollmanna (tzw. Czerwone), a w 1913 r. – koszary artyleryjskie (tzw. Białe). W 1902 r. powstała pierwsza w regionie tzw. Wieża Bismarcka, a w 1907 r. – gmach szkolny.

W styczniu 1945 r. Ostróda została zdobyte przez wojska sowieckie. Podczas walk zniszczeniu uległo 60% zabudowy miejskiej. Armia Radziecka zrabowała także linię kolejową Ostróda – Olsztynek. W latach 70. XX w. odbudowano zamek krzyżacki. Obecnie mieści się w nim Muzeum w Ostródzie. Od 1999 r. miasto jest stolicą powiatu w województwie warmińsko-mazurskim. W 2006 r. rozebrano nieczynną od 1994 r. linię kolejową do Miłomłyna.