Pierwsza informacja o osiadłej tu rodzinie żydowskiej pochodzi z 1594 r. – Regina i Mojżesz kupili w miasteczku dom za 20 grzywien. W 1766 r. Lewko Majerowicz i Dawid Lewkowicz dzierżawili dobra przecławskie. W 1765 r. na terenie parafii rzymskokatolickiej w Przecławiu mieszkało 129 Żydów, natomiast w 1777 r. w samym miasteczku – 61, podczas gdy w 1807 r. już 82.

Żydzi przecławscy długo należeli do kahału radomyskiego. Na terenie przecławskiej parafii rzymskokatolickiej w 1853 r. mieszkało 372 Żydów. W 1882 r. było ich w mieście – 165, natomiast w 1914 r. – 250. Wedle The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust w 1880 r. było ich jednak 229 na ogólną liczbę 1026 mieszkańców[1.1].

Od 1895 r. działało tu Towarzystwo Kredytowe, któremu prezesował Salomon Lind. Dopiero pod koniec XIX w. nastąpiła organizacja samoistnej społeczności żydowskiej.

W 1921 r. w Przecławiu żyło 158 Żydów. Spadek ich liczebności wiązał się z masową emigracją, jednak w czasie międzywojnia nastąpił znów wzrost demograficzny, aż do ok. 300 w 1939 roku. Posiadali dom modlitwy, mykwę, rzeźnię rytualną, bet midrasz. Jako samodzielna gmina mieli też swoich rabinów: Dawida Horowitza (1850–1919), syna Abrahama Chaima z Połańca, który potem został cadykiem Rzeszowa oraz Jankiela Ajzlanda, który pełnił swoją funkcję od 1919 r. aż do Zagłady. W gminie funkcjonowało bractwo pogrzebowe Chewra Kadisza oraz bractwo psalmów Tehilim Jidden. We wsi Podole zlokalizowany był cmentarz gminny. Pod względem politycznym najbardziej aktywni byli syjoniści. Miejscowi Żydzi pełnili w miasteczku funkcję wiceburmistrzów. Jednym z nich był Izrael Binenstock.

Wedle jednej z wersji, gmina żydowska w Przecławiu przestała istnieć 15.07.1942 r., kiedy Niemcy wymordowali prawie wszystkich miejscowych Żydów. Wedle The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust jednak już w 1941 r. zostali wywiezieni do większych miejscowości, gdzie podzielili los innych ofiar Zagłady. Cmentarz został zupełnie zdewastowany w latach okupacji niemieckiej i nie ma na nim nagrobków. Dalsza dewastacja nastąpiła po osunięciu się skarpy, na której jest zlokalizowany. Teren stanowi obecnie dzikie wysypisko śmieci.

Nota bibliograficzna

  • Przeclaw, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, t. 2, New York 2001, ss. 1031–1032.
Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Przeclaw, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, t. 2, New York 2001, s. 1031.