Prawdopodobnie już w XI w. istniał tu ośrodek dóbr książęcych, przy którym z czasem wyrosła niewielka osada targowa, wzmiankowana w dokumentach po raz pierwszy w 1217 r., choć za legendarnego założyciela, od którego przyszłe miasto miało wziąć nazwę, uchodzi wielmoża z czasów Bolesława III Krzywoustego – Piotr Włostostowic. Rozwojowi miejscowości sprzyjało położenie na szlaku handlowym wiodącym ze Śląska na Mazowsze oraz z Prus na Ruś i do Małopolski.

Prawa miejskie magdeburskie Piotrków otrzymał po 1290 r. z rąk księcia sieradzkiego Władysława Łokietka, przyszłego zjednoczyciela Polski. Od 1339 r. wraz z nowym województwem sieradzkim wszedł ostatecznie w granice Królestwa, stając się do rozbiorów siedzibą starostwa grodowego i powiatu sądowego.

Centralnie położony w nowej monarchii, już od XIII w. bywał często miejscem zjazdów (wieców) rycerstwa oraz duchowieństwa (synody archidiecezji gnieźnieńskiej). Na jednym z takich zjazdów Kazimierz III Wielki wydał ok. 1360 r. słynne statuty piotrkowskie, stanowiące wraz z małopolskim odpowiednikiem z Wiślicy, podstawę prawodawstwa polskiego. Z tradycji owych wieców wyrosła z czasem instytucja sejmu walnego — w latach 1493–1567 w Piotrkowie 38 razy zwołano parlament Królestwa Polskiego. Od 1422 r. także odbywały się tu także synody archidiecezji gnieźnieńskiej.

Po zawarciu unii lubelskiej w 1569 r. Piotrków ustąpił roli miasta sejmowego Warszawie. W zamian, poczynając od 1578 r. stał się siedzibą kadencji wielkopolskiej Trybunału Koronnego — na wiele tygodni zjeżdżała się tu prawować szlachta i duchowieństwo z Wielkopolski, Kujaw, Mazowsza i Prus Królewskich (do 1792 r.).

Pomyślny okres dla Piotrkowa zakończył się w połowie XVII w. Liczne pożary oraz dwukrotne zdobycie przez Szwedów, a następnie dwukrotne wyzwolenie przez wojska polskie, przyczyniły się do osłabienia miasta, które zostało poważnie zniszczone i ograbione.

W 1793 r., w wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej, Piotrków znalazł się w zaborze pruskim (departament kaliski Prus Południowych). Następnie, od 1807 r. przynależał do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 r. — do Królestwa Polskiego (województwo kaliskie, a następnie gubernia warszawska). Sytuacja ekonomiczna miasta zaczęła ulegać poprawie w okresie Księstwa Warszawskiego, ale do prawdziwego przyspieszenia doszło po przeprowadzeniu w 1846 r. przez miasto kolei warszawsko-wiedeńskiej. Odtąd liczba ludności szybko rosła, zaczął się też intensywnie rozwijać przemysł. W 1867 r. Piotrków został stolicą najbardziej uprzemysłowionej guberni zaboru rosyjskiego.

W okresie I wojny światowej znalazł się pod okupacją austrowęgierską. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r., jako miasto powiatowe w województwie łódzkim, utracił dotychczasowe znaczenie centrum administracyjnego i ośrodka politycznego.

W latach II wojny światowej jako silny ośrodek konspiracji pełnił funkcję siedziby konspiracyjnych organów władzy terenowej Polskiego Państwa Podziemnego (dystrykt radomski Generalnego Gubernatorstwa). Już w 1939 r. okupanci niemieccy utworzyli tu pierwsze getto na ziemiach polskich. W styczniu 1945 r. miasto zajęła Armia Czerwona.
W powojennej Polsce Piotrków rozwinął się w ważny ośrodek przemysłowy i administracyjny (1975–1998 – stolica województwa). Od 1999 r. jest ponownie siedzibą powiatu piotrkowskiego i tzw. powiatem grodzkim w województwie łódzkim.

Bibliografia

  • 750 lat Piotrkowa Trybunalskiego. Materiały na sesję naukową, Piotrków Trybunalski 1967.
  • Dzieje Piotrkowa Trybunalskiego, red. B. Baranowski, Łódź 1989.
  • Kempa A., Piotrków Trybunalski, Piotrków Trybunalski 1997.
  • Kisson-Jaszczyński J., Piotrcoviana. Opowieści cotygodniowe, Piotrków Trybunalski 2008.
  • Ziętek J., Historia miasta Piotrkowa Trybunalskiego, Piotrków Trybunalski 2012.

 

Drukuj