Pierwsze wzmianki na temat żydowskiego osadnictwa w Świrzu pochodzą z 1563 roku. Powstała tu zorganizowana gmina, z synagogą, w której znajdowała się wspaniała, kilkupoziomowa menora, otoczona legendą o pochodzeniu.

W 1880 r. w mieście mieszkało 381 Żydów – 19,6% ogółu wszystkich mieszkańców (1948). Jednak po pierwszej wojnie światowej ich populacja znacznie się zmniejszyła – do 184 osób w 1921 r., przede wszystkim wskutek emigracji do Stanów Zjednoczonych. Źródłem utrzymania wspólnoty był handel, intensywny zwłaszcza podczas jarmarków, odbywających się w międzywojniu co miesiąc. Żydzi zajmowali się także kowalstwem, krawiectwem, rzeźnictwem, szewstwem oraz wyszynkiem trunków.

Dzieje Świrza cechowały tradycyjnie dobre relacje pomiędzy chrześcijanami a Żydami. Pokojowe współżycie przerwało w lipcu 1941 r. wkroczenie do miasta Niemców. Od razu rozpoczęły się prześladowania, nakazano utworzyć Radę Żydowską (Judenrat). W listopadzie 1942 r. Żydzi ze Świrza zostali przetransportowani do gett w Bóbrce i Przemyślanach, gdzie podzielili innych więźniów, którzy padli ofiarami Zagłady.

Bibliografia

• Swirz, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. 3, red. S. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 1272.
• Świrz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 11, red. F. Sulimierski, W. Walewski, B. Chlebowski, Warszawa 1890, s. 717.