Cmentarz żydowski w Sierpcu został założony w pierwszej połowie XIX wieku. Usytuowany jest w północno-wschodniej części miasta, po zachodniej stronie ul. Władysława Jagiełły, biegnącej wzdłuż rzeki Sierpienicy. Jego teren otoczony jest dwoma ogrodzeniami – „zewnętrznym” i „wewnętrznym”. Jak wynika z przedwojennych map, była to obszerna nekropolia, mieszcząca się co najmniej w granicach „zewnętrznego” ogrodzenia.

Podczas II wojny światowej cmentarz został zniszczony przez Niemców. Macewy wykorzystano jako krawężniki i płyty chodnikowe.

W 1947 r. wystawiono na cmentarzu pomnik poświęcony pamięci Żydów z Sierpca, którzy zginęli w latach Zagłady. W latach 1970–1972 wokół pomnika ustawiono odzyskane fragmenty macew, a teren ogrodzono siatką. Cmentarz pozostawał nieczynny od 1944 r., a został formalnie zamknięty uchwałą prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 15.09.1964 roku[1.1]

Do dziś na powierzchni 0,2 ha, tworzącej tzw. lapidarium (obszar w granicach ogrodzenia „wewnętrznego”), znajduje się około 170 fragmentów nagrobków, z których najstarszy pochodzi z 1850 roku. Jedynie niewiele ponad 20 zawiera elementy, pozwalające na bliższą identyfikację. Ich odnajdywaniem i zabezpieczeniem zajmował się m.in. ocalały z Zagłady Leon (Lejb) Gongola. Stan zachowania sierpeckich macew był zły. Żadna nie zachowała się w całości.

W latach 1998–1999 potomek sierpeckiego cadyka rabin Eliakin Schlesinger ufundował budowę ogrodzenia cmentarza i jego uporządkowanie. W dniu 01.09.1999 r. dokonano symbolicznej rekonsekracji cmentarza.

Na cmentarzu wznosił się drewniany dom przedpogrzebowy z w 1928 roku. Obok niego, w południowo-zachodnim narożniku nekropolii, stał budynek, w którym mieszkał grabarz. Na ścianach budynku przedpogrzebowego znajdowały się inskrypcje­, wśród nich napis: „To miejsce niech pocieszy Was z żałobnego opłakiwania Syjonu i Jerozolimy”. Były one widoczne jeszcze w 1999 roku. Opisane obiekty uległy całkowitemu zniszczeniu w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku[1.2].

W 2009 r. cmentarz ponownie oczyszczono. Na pomniku umieszczono wówczas dwie dodatkowe tabliczki (ufundowane i wykonane przez Teodora Zasadowskie­go) – jedną w języku hebrajskim, drugą w języku polskim, na których widnieje informacja: „Pamięci naszych żydowskich współmie­szkańców w 70. rocznicę ich zagłady z rąk niemie­ckich nazistów – mieszkańcy Sierpca, 8 listopada 2009 r.”

Spis macew z cmentarza żydowskiego w Sierpcu jest dostępny na stronie Fundacji Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich: https://cemetery.jewish.org.pl/list/c_24 [dostęp: 14.07.2020].

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Warszawie, sygn. 2722/02, Gostynin. Cmentarz – Uchwała nr XXXIX/2/9 z dnia 15 września 1964 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie oraz Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Warszawie, sygn. W.KŻ-I-4577/03.
  • [1.2] Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Warszawie, sygn. W.KŻ-I-4577/03.