Żydzi w Sannikach zaczęli osiedlać się w drugiej połowie XIX w., wraz z rozwojem miejscowego przemysłu (w 1849 r. powstała tu cukrownia i gorzelnia). Pod koniec stulecia w miejscowości przebywało na stałe 44 wyznawców judaizmu[1.1]. Miejscowi Żydzi trudnili się handlem i rzemiosłem, a specjalizowali zwłaszcza w krawiectwie. W 1920 r. powstała należąca do Żydów fabryka firan, w której pracę znalazła ludność z okolicznych miejscowości[1.2].

Zgodnie ze spisem powszechnym 1921 r.w Sannikach mieszkało 315 Żydów, stanowiąc 22% całej populacji miejscowości[1.3]. W miejscowości nie powstała samodzielna gmina wyznaniowa. Sanniccy Żydzi podlegali organizacyjnie prawdopodobnie gminie żydowskiej w Gąbinie. Byli oni chowani na gąbińskim cmentarzu. Tym niemniej, w miasteczku urzędował rabin. Był nim przed Zagładą Jeszua Mosze Aronson.

We wrześniu 1939 r. zachodnia część ziem polskich znalazła się pod okupacją niemiecką. We wrześniu 1940 r. Niemcy utworzyli w Sannikach getto. Przeciętnie przebywało w nim 250 Żydów z Sannik i Słubic. W 1941 r. więźniowie getta zostali zmuszeni przez Niemców do zdemolowania miejscowego kościoła[1.1.2]. Celem było wykonanie zdjęć, wykorzystywanych potem przez niemiecką propagandę[1.1.3].

Getto zostało zlikwidowane 17 kwietnia 1942 roku. Część mężczyzn skierowano do obozu pracy w Koninie[1.4]. Powstał tam, zachowany do dzisiaj dziennik ostatniego rabina sannickiego Jeszuy Moszego Aronsona, zatytułowany Zwoje z domu niewoli, ogłoszony drukiem w publikacji Alei Merorot, wydanej w Bnei Brak w Izraelu w 1996 roku. Żydzi z Sannik zostali wywiezieni i zginęli w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem[1.5].

Nota bibliograficzna

• Aronson J. M., Alei Merorot, Bnei Brak 1996.
• Sanniki, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. 2, red. S. Spector, G. Wigoder, New York 2011, s. 1135.
• We remember Jewish Sanniki!, We remember! Shalom! [online] 12.12.2002, http://www.zchor.org/SANNIKI.HTM [dostęp: 09.09.2022].