Osadnictwo żydowskie w Sokalu zaczęło się na początku XVI wieku. Miejscowi Żydzi byli ludnością miejską, utrzymującą się z handlu produktami rolnymi. W XVII–XIX w. miasteczko znajdowało się pod silnym wpływem pobliskiego ośrodka chasydzkiego w Bełzie.

W okresie nowożytnym społeczność żydowska w Sokalu przybrała znaczne rozmiary. W 1880 r. mieszkało tu 2408 Żydów (35,8%), w 1921 r. – 4360 (42,8%), a w 1931 r. – już 5220. Źródłem utrzymania był drobny przemysł: cegielnie, tartaki, produkcja mydła i świec, młynarstwo, a także handel i rzemiosło. Aktywność polityczną rozwijali syjoniści i Bund.

Życie społeczne i gospodarcze zamarło wraz z nadejściem okupacji sowieckiej we wrześniu 1939 roku. Niemcy zajęli Sokal 23 czerwca 1941 roku. Zaraz potem, policja ukraińska otoczyła 400 Żydów, a po selekcji – rozstrzelała większość z nich. Pozostali Żydzi zostali zmuszeni do prac przymusowych. Wielu z nich zmarło z głodu zimą 1941–1942 roku. 17 września 1942 r. ok. 2 tys. Żydów zostało wywiezionych do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Bełżcu.

15 października 1942 r. Niemcy utworzyli getto. Umieścili w nim ok. 5 tys. osób, w tym licznych uchodźców. Wybuchła epidemia tyfusu, pochłaniająca ok. 20 ofiar dziennie. Już 28 października 1942 r. kolejne 2,5 tys. wywieziono do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Bełżcu. Niektórzy próbowali ucieczki, ale zostali wyłapani przez Niemców i bojówki ukraińskich nacjonalistów. Ostateczna zagłada społeczności żydowskiej w Sokalu nastąpiła 27 maja 1943 roku. Ostatnich miejscowych Żydów Niemcy rozstrzelali wówczas w okolicach miasta.   

Bibliografia

  • Sokal, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. 3, red. Sh. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 1211.
Drukuj