Żydzi w Tarczynie zaczęli osiedlać się w końcu XVIII w. albo na początku XIX wieku[1.1]. Rozwojowi skupiska sprzyjało osiedlenie się w miasteczku w pierwszej połowie XIX w. Izraela Horowica – starszego syna Icchaka Horowica, słynnego cadyka, zwanego Widzącym z Lublina. Izrael Horowic objął posadę rabina w rozwijającej się gminie. W tym okresie powstały najprawdopodobniej cmentarz, położony w pewnej odległości od cmentarza katolickiego, oraz synagoga. W 1867 r. w miasteczku mieszkało 630 Żydów[1.1.1].

W 1921 r. społeczność liczyła 1427 osób – na 2526 mieszkańców miasta w ogóle. Bardzo aktywne były partie polityczne: syjoniści, Bund, Aguda. Działał Związek Drobnych Kupców i Handlarzy. Większość członków gminy zajmowała się handlem i rzemiosłem. Kilku Żydów było właścicielami większych przedsiębiorstw. Do rodziny Bornsztajnów należały młyny, a do Walsztejna – kuźnia[1.2].

Niemcy zajęli Tarczyn we wrześniu 1939 r., z miejsca zmuszając miejscowych Żydów do prac przymusowych. W Tarczynie skoncentrowali, obok miejscowej, także ludność żydowską z całego powiatu grójeckiego. W połowie 1940 r. przybyło do Tarczyna 60 uciekinierów z różnych miejscowości. W styczniu 1941 r. przybyły jeszcze grupy z okolicznych gmin. Łącznie w mieście przebywało ok. 1600–1650 osób, utrzymywanych przez Niemców w reżimie obozu pracy. W dniu 27 stycznia 1942 r. część uwięzionych przewieziono do Warszawy. 28 lutego 1942 r. także pozostali trafili do getta w Warszawie[1.3]. Wszyscy zginęli w niemieckim nazistowskim obozie zagłady Treblinka.

Nota bibliograficzna

• Tarczyn, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. 3, red. Sh. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 1288.