Szpital został wzniesiony w latach 1876–1878. Działkę pod jego budowę zakupiły w 1873 r. dwa małżeństwa: Majer i Chaja Bersohn oraz Salomon i Paulina Bauman. Gmach wedle projektu Artura Goebla zbudowano na terenie położonym między dwoma równoległymi ulicami: Sienną i Śliską (stąd podwójny adres: ul. Śliska 51/Sienna 60).

Początkowo był to niewielki, piętrowy budynek, mieszczący zaledwie 20 łóżek dla chorych i pokoje dla lekarzy. W 1906 r. pracę w szpitalu podjął doktor Henryk Goldszmit znany jako Janusz Korczak. Pracował przez siedem lat, lecząc zarówno dzieci jak i dorosłych.

Po I wojnie światowej sytuacja finansowa szpitala uległa pogorszeniu, ponieważ zapisy testamentowe i założycielskie uległy dewaluacji. W 1923 r. placówka została zamknięta. W kolejnych latach doktor Anna Braude-Heller doprowadziła do tego, że Towarzystwo Przyjaciół Dzieci przejęło zabudowania szpitalne od Zarządu Fundacji Bersohnów i Baumanów. Uzyskała też wsparcie finansowe od Jewish Joint Distribution Committee i warszawskiej gminy żydowskiej. Dzięki temu rozbudowa szpitala stała się możliwa. W 1930 r. placówkę ponownie otwarto. Szpital kierowany przez doktor Braude-Heller szybko zyskał sławę najnowocześniejszego szpitala dziecięcego w Polsce.

Podczas bombardowania Warszawy we wrześniu 1939 r. szpital udzielał pomocy nie tylko dzieciom, ale także osobom dorosłym – ofiarom niemieckich nalotów. Jedno ze skrzydeł szpitalnych zostało wówczas zbombardowane. Jesienią 1940 r. placówka znalazła się w granicach warszawskiego getta. Przez cały czas udzielano pomocy potrzebującym. Trafiały tu dzieci chore na tyfus, gruźlicę, chorobę głodową lub postrzelone przez Niemców. W czasie apogeum epidemii tyfusu szpital uruchomił swoją filię na rogu ulicy Leszno i Żelaznej. 

Po likwidacji małego getta, 10 sierpnia 1942 r., cały szpital z Siennej został przeniesiony do placówki na skrzyżowaniu ulicy Leszno i Żelaznej. Trzy dni później przeniesiono go do budynków szkół przy ul. Stawki 6/8. 11 września 1942 r. personel i chorych wywieziono do obozu zagłady Treblinka II. 

Doktor Anna Braude-Heller zginęła w czasie powstania w getcie, 19 kwietnia 1943 r., w bunkrze szpitala przy ul. Gęsiej 6[1.1].

W opuszczonych zabudowaniach szpitalnych między Sienną i Śliską ulokowano Klinikę Dziecięcą, która działała do czasu powstania warszawskiego. W okresie powstania, od sierpnia do października 1944 r., szpital był jedynym profesjonalnym punktem medycznym w centrum Warszawy. Po zakończeniu wojny, w latach 1946–1952 w zabudowaniach szpitalnych mieściła się siedziba Centralnego Komitetu Żydów w Polsce. Później budynek znalazł się w rękach państwa. Po przebudowie urządzono tam szpital dla dzieci zakaźnie chorych. W latach 1988–1993 kompleks poddano modernizacji. Umieszczono tam Wojewódzki Zakaźny Szpital Dziecięcy im. Dzieci Warszawy. W 2000 r. szpital ten został połączony ze Szpitalem Dziecięcym w Dziekanowie Leśnym. Początkowo budynek przy ul. Siennej służył jako filia szpitala, ale powoli wszystko było przenoszone do Dziekanowa. W 2015 r. budynek opustoszał. Obecnie jest to własność samorządu wojewódzkiego. Obiekt został wystawiony na sprzedaż.   

Na jednej ze ścian w 2001 r. wmurowano tablicę pamiątkową ku czci dyrektorki szpitala w latach 1930–1942 – dr Anny Braude-Heller.

7 marca 2018 r. premier Mateusz Morawiecki oraz wicepremier i minister kultury Piotr Gliński ogłosili wspólnie, że w gmachu znajdzie się Muzeum Getta Warszawskiego. Otwarcie wystawy stałej tego muzeum zaplanowano na rok 2023.

Nota bibliograficzna:

  • Blady-Szwajger A., I więcej nic nie pamiętam. Warszawa 2010.
  • Engelking B., Leociak J., Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście, Warszawa 2013. 
  • Małkowska-Bieniek E., Śladami warszawskich Żydów, Warszawa 2008, ss. 100–101.
  • Pochrzęst-Motyczyńska A., Dawny szpital przy Siennej na sprzedaż. Kto kupi budynek?, [w:] Wyborcza.pl - Warszawa [online] 06.01.2016, http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34862,19428367,dawny-szpital-przy-siennej-na-sprzedaz-kto-kupi-budynek.html [dostęp: 08.07.2016].
Drukuj
Przypisy