W 1626 r. królowa Konstancja wydała zakaz osiedlania się Żydów w Żywcu (de non tolerandis Judaeis). W związku z tym Żydzi mieszkali w gminach Isep, Sporysz i Zabłocie. Ponowny napływ Żydów do Żywca rozpoczął się z końcem XVII wieku. Wielu z nich zajęło się prowadzeniem karczm w mieście i okolicznych wioskach.

W 1797 r. cesarz Franciszek II odnowił zakaz osadnictwa żydowskiego w Żywcu i zaznaczył przy tym, że jeśliby jakiś Żyd urodził się w mieście, to będzie mógł już w nim mieszkać. Osadnictwo żydowskie koncentrowało się wówczas głównie w podmiejskiej wiosce Zabłocie. Mieszczanie żywieccy do tego stopnia dbali, aby żaden Żyd nie urodził się w mieście, że nawet dworzec kolejowy wybudowano w Zabłociu, aby uniknąć ewentualnego porodu podczas podróży.

W 1820 r. w Zabłociu mieszkało 32 Żydów. W 1864 r. powstała samodzielna gmina żydowska Żywiec-Zabłocie. W 1874 r. Żydzi założyli szkołę powszechną w Zabłociu, w której uczyły się nie tylko dzieci żydowskie, ale i chrześcijańskie. W 1891 r. wyodrębniła się gmina żydowska w Milówce. W 1914 r. w Zabłociu mieszkało 500 Żydów[1.1].

W okresie międzywojennym, w 1921 r. w Zabłociu żyło 624 Żydów. W latach trzydziestych żydowski przemysłowiec Ignacy Serog odkupił i unowocześnił słynną fabrykę papieru „Solali”. Wielu Żydów było właścicielami licznych sklepów, restauracji i hoteli. Do znanych żydowskich lokali w Zabłociu należały: sklep kolonialny Tugenthata, sklep papierniczy sióstr Kohn, restauracja „Pod Góralem” (własność Maksa i Huga Bergerów), słynna knajpa Mamera, drukarnia Ferbera, piekarnie żydowskie Anfrichta i Hechcera. Poza tym w Zabłociu znajdowały się: Żydowski Dom Ludowy, stadion klubu Makabi (obecnie teren dworca autobusowego), Żydowska Szkoła Powszechna, restauracja Gottlieba oraz żydowskie kamienice przy ul. Dworcowej.

W 1937 r. wielu tutejszych Żydów wyjechało do Palestyny. Już w pierwszych dniach II wojny światowej Żywiec zajęły wojska niemieckie. Na wiosnę 1941 r. Niemcy wywieźli wszystkich Żydów z Żywca do getta w Suchej Beskidzkiej. Następnie przystąpiono do systematycznego usuwania śladów żydowskiej obecności w mieście. Prawdopodobnie w 1942 r. żywieccy Żydzi znaleźli się w „transportach śmierci” skierowanych do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau, gdzie wszyscy zginęli. 

 

Drukuj
Przypisy