W Bieczu zachowały się dwie synagogi, niegdyś sąsiadujące, a dzisiaj wtórnie ze sobą połączone. W starej synagodze, tzw. Szul, znajduje się obecnie przejście do biblioteki i pomieszczenia starostwa; w nowej synagodze, tzw. Talmud-Tora, mieści się współcześnie biblioteka.
Starsza synagoga w Bieczu została wybudowana ok. 1850 r., we wschodniej części południowej pierzei rynku. 12 maja 1903 r. uległa pożarowi, po czym została odbudowana. Zapewne wtedy budynkowi nadano zachowany do dziś wystrój[1.1]. Obiekt miał podział pionowy. Sala kobiet znajdowała się na piętrze, ponad salą mężczyzn; kobiety obserwowały główną salę modlitw przez podnoszoną klapę w podłodze.
Zachowana elewacja frontowa o cechach eklektycznych, nawiązujących do stylu arkadowego, jest pięcioosiowa, a z prawej strony posiada nieznaczne zryzalitowanie elewacji, obejmujące dwa wejścia i nad nimi dwa okna piętra. Kondygnacja została podzielona gzymsami; na parterze znalazł się gzyms podokienny, a pomiędzy parterem a piętrem – podwójna linia gzymsu między kondygnacyjnego. Elewacja była wielokrotnie przemalowywana. Profile detali architektonicznych zostały zatarte w kolejno nakładanych przemalówkach, obecnie w tonacji różowej, gzymsy i łuki białe.
W 1939 r. obiekt przejęty został przez Niemców i przeznaczony na magazyny. Od 16 stycznia 1945 r. kwaterowały w nim stacjonujące w Bieczu wojska sowieckie. Od tego momentu postępowała dewastacja, szczególnie drewnianego wyposażenia, które najczęściej wykorzystywano jako opał. Po wojnie w budynku znajdowało się gimnazjum i szkoła. W latach 1965–1966 krótko istniało muzeum.
Na bocznej ścianie budynku umieszczono pamiątkową tablicę poświęconą ofiarom Zagłady. Tekst w języku polskim i angielskim głosi: „Dla upamiętnienia tragedii żydowskich dzieci, kobiet i mężczyzn z Biecza i okolic, okrutnie prześladowanych i wymordowanych przez hitlerowskich oprawców w latach 1939–1945. Towarzystwo Żydów z Biecza w Nowym Jorku 1997.” Wmurowano ją 17.07.1997 r. dla upamiętnienia Żydów z Biecza pomordowanych w czasie okupacji niemieckiej.
Obecnie w budynku znajdują się pomieszczenia urzędowe, należące do starostwa gorlickiego. Synagoga została wpisana do rejestru zabytków pod numerem A-186 w dniu 7.12.1989 roku.
- [1.1] Bergman E., Jagielski J., Zachowane synagogi i odmy modlitwy w Polsce. Katalog, Warszawa 1996, s. 21.
