Dwudziesta Siódma Wołyńska Dywizja Piechoty AK – najliczniejsza polska regularna jednostka partyzancka podczas II wojny światowej. Została sformowana I–II 1944 r. w większości z żołnierzy okręgu wołyńskiego AK w ramach planu „Burza” (w rejonie na południe od Kowla). Kolejni dowódcy: płk K. Bąbiński („Luboń”), ppłk J.W. Kiwerski („Oliwa”), mjr J. Szatowski („Kowal”), ppłk T. Sztumberk-Rychter („Żegota”), płk J. Kotowicz („Twardy”).

W kwietniu 1944 r. liczyła ok. 7,3 tys. żołnierzy. Walczyła z Niemcami i UPA, wspierała samoobronę polskiej wsi. Współdziałała z regularnymi jednostkami sowieckimi na froncie pod Kowlem (III–IV 1944), m.in. 20 marca zdobyła Turzysk nad Turią, a 22 marca Turopin. Okrążona w maju 1944 r. – część Dywizji przedostała się na wschodnią stronę frontu (została rozbrojona, a jej żołnierze wcieleni do WP), większość Dywizji (ok. 3 tys. żołnierzy) na rozkaz dcy AK gen. T. Komorowskiego („Bór”), prowadząc walki, przeszła na Lubelszczyznę (VI 1944), wyzwoliła Lubartów i Kock (22 VII 1944). Wobec braku zgody władz sowieckich na jej dalszy udział w walkach oraz odmowy dowództwa Dywizji podporządkowania się PKWN, zmuszona do rozbrojenia 25 lipca 1944 r., rozwiązana przez dowódcę w Skrobowie.

Bibliografia

• M. Fijałka 27. Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej, Warszawa 1986;
• J. Turowski Pożoga. Walki 27. Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej, Warszawa 1990.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.