Juda (Królestwo Judzkie, Królestwo Południowe) (hebr. jehod ‘el – niech będzie pochwalony Bóg) – starożytne państwo w południowej Palestynie, między Królestwem Północnym a Egiptem, ze stolicą w Jerozolimie. Główne miasta: Beer Szewa, Betlejem, Hebron, Lachisz. Nazwa pochodzi od Judy, czwartego syna Jakuba i Lei (Rdz 29,35). Plemię Judy było najliczniejszym spośród 12 plemion Izraela i – zgodnie z błogosławieństwem Jakuba – odgrywało najważniejszą rolę (Rdz 49,8–12). Juda zajmowała obszar od Morza Martwego i rzeki Jordan na wschodzie, Szepeli i Filistii na zachodzie, pustyni Negew na południu i wzgórz Samarii na północy.
Królestwo Judzkie powstało w 933 r. p.n.e. w wyniku buntu Izraelitów i podziału królestwa Salomona za panowania Roboama. Obejmowało ziemie plemion Judy i Beniamina, które pozostały wierne królowi (1 Krl 12). Niepodległość Judy była stale zagrożona ze strony Egiptu i Asyrii: w 918 r. p.n.e. władca egipski Szyszak (1 Krl 25–28) najechał Judę i splądrował Świątynię Jerozolimską. Królestwo Południowe przez cały okres istnienia rządzone było przez królów z rodu Dawida. Wkrótce po podziale wybuchła wojna między Judą i Izraelem. Pokojowe stosunki oba królestwa nawiązały w pierwszej połowie VIII w. p.n.e. Okresowo Juda sprawowała kontrolę nad Filisteą i Edomem. Po zniszczeniu Królestwa Izraela i wysiedleniu jego ludności przez Asyrię zajęła obszar Samarii, Gileadu i Szepeli. Stała się jednocześnie państwem satelickim Asyrii, spod której dominacji wyzwoliła się na przełomie VIII i VII w. p.n.e. (rządy Ezechiasza i działalność proroka Izajasza). Po najeździe Nabuchodonozora w 597 r. p.n.e. Juda popadła w zależność od Babilonu. Ostatni król Judy, Sedecjasz, wszczął bunt, zakończony w 586 r. p.n.e. upadkiem Jerozolimy i niewolą babilońską.
Plemię Judy określane jest w Biblii mianem młodego lwa (Rdz 49,8), stąd zwierzę to uznawano za symbol państwa. Świątynia Salomona w Jerozolimie stanowiła najważniejsze miejsce kultu Jahwe dla Judejczyków, a także mieszkańców Izraela. Król Judy jako namiestnik JHWH miał obowiązek sprawować rządy zgodnie z Jego nakazami, prorocy zaś obwieszczali władcy i ludowi wolę Bożą (zakres ich działalności obejmował zarówno kwestie religijne, czystości kultu, jak i politykę zagraniczną oraz sprawy wewnętrzne). Do najważniejszych proroków Judy należeli: Izajasz, Micheasz i Jeremiasz.
Kult obcych lub lokalnych kananejskich bóstw (np. Baala, Isztar) nie stanowił w Judzie istotnego zagrożenia dla jahwizmu. Sprawami formalnymi kultu oraz zarządzaniem Świątynią zajmowali się kapłani z rodu Lewiego, z arcykapłanem na czele. Sprawowali oni także władzę sądowniczą w sprawach religii, której prawa były jednocześnie prawami królestwa. Ponieważ złożone Dawidowi obietnice Boga, dotyczące dobrobytu i potęgi królestwa, nie spełniły się po panowaniu Salomona, oczekiwano na przyjście potomka Dawida, pod którego rządami zostaną one urzeczywistnione (Księga Izajasza). Jezus, uważany w judeochrześcijaństwie za Mesjasza, pochodził z plemienia Judy, z rodu Dawida (Hbr 7,14; Mt 1,3). Ludność Judy po wysiedleniu do Babilonu zachowała tożsamość religijno-kulturową i utworzyła po powrocie do Palestyny trzon późniejszej ludności żydowskiej (judejskiej). Od powstania prowincji perskiej Jehud (Judea) Izraelitów określano mianem Jehudim (Potomkowie Judy; gr. Iudaios, pol. Żydzi).
Mariusz Górniak
© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.
