Paszportyzacja – wiosną 1940 roku na terenach przedwojennej Polski okupowanych przez Związek Radziecki władze rozpoczęły akcję tzw. paszportyzacji: nowi obywatele ZSRR musieli przyjąć radzieckie paszporty. Uchodźcy z zachodniej Polski dostawali paszport z tzw. paragrafem 11, zaś osoby o „złym pochodzeniu społecznym” (np. z rodzin posiadaczy ziemi lub fabryk) – paragraf 13. Obu grupom zakazano mieszkania w wielkich miastach i pasie 100-kilometrowym przy granicy zachodniej. Z tego powodu, a także z chęci zademonstrowania lojalności wobec Polski, niektórzy polscy obywatele odmawiali przyjęcia paszportu. Odmowa kończyła się aresztowaniem i wysłaniem do obozu pracy lub zesłaniem w głąb Związku Radzieckiego.
Hasło powstało w ramach projektu Zapisywanie świata żydowskiego w Polsce, którego autorką jest Anka Grupińska, znana polska dziennikarka i pisarka, specjalizująca się w najnowszej historii Żydów polskich. Projekt ten, zainicjowany w 2006 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich, polega na rejestrowaniu rozmów z polskimi Żydami wszystkich pokoleń.
